Aynı Enlem Üzerindeki Noktaların Ortak Özellikleri

afrika alana bu ekvator fark greenwich jeopolitik matematik nin ticaret vs..

Coğrafi Konum – Özel Konum – Enlem Ve Etkileri – Meridyenler

Coğrafi Konum
Coğrafi Konum – Özel Konum – Enlem ve Etkileri – Meridyenler – Boylam ve Etkileri – Coğrafi Konum Hakkinda

Coğrafi Konum
Herhangi bir noktanın dünya üzerinde kapladığı alana coğrafi konum denir. Özel ve matematik konum diye ikiye ayrılır. Bir ülkenin coğrafi konumu , o ülkenin tabii, beşeri ve ekonomik özelliklerini çok yönlü etkiler.

Özel Konum
Herhangi bir yerin kıtalara, denizlere, dağ sıralarına, boğazlara ,komşu ülkelere, ulaşım yollarına, yer altı ve yerüstü kaynaklarına, siyasi bloklara göre olan konumu ve yükseklik değerleri özel konumudur.
Özel konum ülkelerin; jeopolitik konumunu, iklimini, nüfusun dağılışını, yerleşme şartlarını ,turizm faaliyetlerini, ulaşım imkanını, ekonomik faaliyetlerini etkiler.

Bilgi

Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları

* Türkiye Asya, Avrupa, Afrika kıtalarını birbirine bağlayan önemli bir kavşak noktasında kurulmuştur.
* Asya –Avrupa arasında bir köprü durumundadır.
* Stratejik önemi olan boğazlara sahiptir.
* Petrol bakımından zengin ülkelere komşudur.
* Asya Avrupa arasındaki en önemli ticaret ve ulaşım yolları Türkiye’den geçer.
* Ortalama yükseltisi fazladır ve engebelidir. Bu durum tarım, nüfus, sanayi, ulaşım ve yerleşmeyi etkiler.
* Türkiye’nin gerçek yüzölçümü 814.578 km2 , izdüşüm yüzölçümü ise 779.452 km2dir. Aradaki fark ülkemizin yüksek ve engebeli olmasından kaynaklanır.

Not: Bir yerin gerçek yüzölçümü ile izdüşüm yüzölçümü arasında fark fazla ise o yer engebelidir. Fark az ise düzlüktür.

Matematik Konum
Matematik konum; bir yerin enlem ve boylamlara göre dünya üzerindeki yeridir. Bir başka ifade ile Ekvator’a ve Greenwich ‘e göre konumudur.
Örneğin: Türkiye 36° -42° kuzey enlemleri ( paralelleri ) ile 26°-45° doğu boylamları (meridyenleri) arasındadır.

Yerküre’nin Koordinatları
enboy.gif

Paraleller: Ekvatora paralel olarak 1°lik açı aralıklarıyla çizildiği varsayılan dairelerdir.
Özellikleri:

* Başlangıç paraleli Ekvator’dur ve en büyük paralel dairesidir (40.076km). Dünyanın şeklinden dolayı Kutuplara gidildikçe çevre uzunlukları azalır.
* Birer derece aralıklarla geçerler.
* 90 tanesi Güney, 90 tanesi Kuzey Yarımküre’de olmak üzere toplam 180 tanedirler.
* İki paralelin arasındaki uzaklık her yerde 111 km dir.
* Paralellerin derecesi kuzey ve güneye doğru artar.

paralel.gif

Paralel farkı ile uzaklık hesaplanabilmesi için bize verilen merkezler aynı meridyen üzerinde olmalıdır. Farklı meridyen yaylarında olduğunda açı farkı ortaya çıkar ve iki paralel arası 111 km den daha fazla olur. Paralel farkı bulunurken verilen merkezler aynı yarımkürede ise büyük olan enlem derecesinden küçük olan çıkarılır. Farklı yarımkürede olurlarsa enlem dereceleri toplanır.
Şekle göre;

A-B=?
50-20=30 paralel farkı
30 x 111= 3330 km
E-D=?
35-15=20 paralel farkı
20×111=2220 km
B+D=?
20 +15=35 paralel farkı
35 x 111=3885 km

Enlem ve Etkileri
ENLEM: Yerkürede herhangi bir noktanın ekvatora olan uzaklığının açı cinsinden değeridir.

* Güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara doğru küçülür. Işınların atmosferdeki yolu uzar. Tutulma artar ve sıcaklık ta kutuplara doğru azalır.
* Denizlerin sıcaklığı ve tuzluluğu kutuplara doğru azalır.
* Matematik iklim kuşakları oluşur.
* Bitki örtüsü kutuplara doğru aralıksız kuşaklar oluşturur.
* Tarımın yükselti sınırı, Toktağan kar sınırı (Daimi kar sınırı), Orman üst sınırı kutuplara doğru azalır.
* Akarsuların donma süresi kutuplara doğru uzar.
* Gece gündüz arasındaki zaman farkı kutuplara doğru artar.
* Dünyanın çizgisel dönüş hızı kutuplara doğru azalır.

mate.gifbitkikusak.gif

Aynı Enlem Üzerindeki Merkezlerde Ortak Özellikler
ayni.jpg

* Ekvatora ve kutuplara eşit uzaklıktadırlar.
* Güneş ışınlarını aynı açıyla alırlar.
* Gece- gündüz süreleri birbirine eşittir.
* Dünyanın çizgisel dönüş hızı aynıdır.
* Aynı iklim kuşağındadırlar. Fakat aynı iklim özelliği görülmeyebilir (özel konumdan dolayı).
* İki meridyen arasındaki mesafe aynıdır.

Meridyenler
meridyen.gif
Ekvatoru dik olarak kesen ve kutuplarda birleşen hayali dairelere meridyen daireleri denir.
Özellikleri:

* Başlangıç meridyeni Greenwhic’ tir.
* Greenwhic’in 180 batısında ve 180 doğusunda olmak üzere 360 tane meridyen yayı vardır. Tam daire olarak 180 adettir.
* Aralarındaki uzaklık sadece Ekvator üzerinde 111 km’dir. Dünyanın şeklinden dolayı Kutuplara gidildikçe bu uzaklık daralır. Örnek:Türkiye’de ortalama 85 km , Kutup dairelerinde 47 km dir. *** Bunun sonucu olarak doğu-batı yönünde aynı mesafe gidildiğinde Kutuplara yakın yerde daha fazla meridyen geçilirken, Ekvatorda en az meridyen geçilir.
* İki meridyen arasında 4 dakikalık yerel saat farkı vardır.
* Kutuplarda birleştikleri için meridyen yayları eşit uzunluktadır.
* Aynı meridyen üzerindeki bütün noktalarda yerel saat aynıdır. Ayrıca 21 Mart-23 Eylül günlerinde de güneş aynı anda doğar ve batar.

Boylam ve Etkileri
BOYLAM: Herhangi bir noktanın başlangıç meridyenine olan uzaklığının açı cinsinden değeridir.
Etkileri:

* Boylamın tek etkisi yerel saat farkları oluşturmasıdır.
* Yerel Saat Hesaplamaları
* Yerel Saat: Bir yerin kendine özgü saatidir. Güneşin ufuk çizgisindeki konumuna göre belirlenir. Güneş ufuk çizgisinde en yüksek konuma geldiğinde o yerin yerel saati 12:00 dır. Cismin gölgesi en kısadır.

boylm.jpg

Aynı yarım kürede ise büyük olan meridyen derecesinden küçük olan çıkarılır. Farklı yarım kürelerde ise toplanır.
Şekle göre;

A-B=?
25-10= 15° Meridyen farkı
15×4= 60 dk
E-D=? 8-5= 3º Meridyen farkı
3×4= 12 dk
B+E=?
10+8= 18° Meridyen farkı
18×4= 72dk=1:12

Not: Dünyamız kendi ekseni çevresinde batıdan doğuya doğru döndüğü için doğudaki bir merkezde güneş erken doğar, erken batar. Batıdaki bir merkezde ise geç doğar geç batar. Sonuçta doğudaki bir meridyenin yerel saati her zaman daha ileridir.

Saat Dilimleri ve Ulusal Saat
saatdilim.gif

Günümüzde yerel saatlere göre hareket etmek hem ülke içinde hem de ülkeler arası ilişkilerde sıkıntılar meydana getirir. Bunu önlemek için uluslararası saat sistemine geçilmiştir. Bunun için dünyamız 15°’ lik meridyen yayları şeklinde 24 saat dilimine ayrılmıştır. Her saat diliminde de tam ortadan geçen meridyenin yerel saati ortak kabul edilmiştir. Saat dilimlerinde de başlangıç olarak Greenwich’in 7,5° doğu ile 7,5° batı meridyenleri alınmıştır.
Türkiye, ikinci ve üçüncü saat dilimlerinde yer almaktadır. Ancak biz bunlardan sadece birini kullanmaktayız.1978 yılına kadar topraklarımızın çoğunun yer aldığı ikinci saat diliminin( 30° Doğu meridyeni -İzmit) yerel saati ülkemizde ortak saat olarak kullanılmıştır. Bu tarihten sonra güneş ışığından daha fazla faydalanarak enerji tasarrufu sağlamak için ileri ve geri saat uygulamasına geçilmiştir. İlkbahar-yaz dönemlerinde ileri (45° Doğu meridyeni-Iğdır), sonbahar-kış dönemlerinde geri saat (30° Doğu meridyeni -İzmit) uygulaması yapılmaktadır.

Tarih Değiştirme Çizgisi
tarihdegis.gif

Tarih değiştirme çizgisi olarak 180 meridyeni kabul edilir. Bu meridyenin doğu tarafında batı meridyenleri, batı tarafında ise doğu meridyenleri bulunmaktadır. Dolayısıyla doğu meridyenlerinin olduğu batısında bir gün ileri, batı meridyenlerinin olduğu doğusunda ise bir gün geridir.
Not: Tarih değiştirme çizgisi ve saat dilimleri ülke sınırlarına göre çizildiğinden meridyenlere tam uygun olarak uzanış göstermezler. Girinti-çıkıntı oluştururlar.

Bilgi

Türkiye’nin Matematik Konumu ve Sonuçları

* Kuzey Yarım Küre’de ılıman iklim kuşağındadır.
* Doğusu ile batısı arasında 19°’lik boylam farkı vardır. Bunun sonucu olarak 76 dk.lık yerel saat farkı vardır (19×4=76 dk.).
* Dört mevsim belirgin olarak yaşanır.
* Güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla düşmez.
* Yurdumuzda bir cismin gölgesi bütün yıl kuzeye düşer.
* Güney kıyılarımızın sıcaklığı kuzey kıyılarımızdan yıllık ortalamada 7-8°C daha yüksektir.
* Akdeniz’in tuzluluk oranı Karadeniz’den daha yüksektir.
* Kışın görülen yağışlar cephesel kökenlidir.
* Yurdumuza kuzeyden esen rüzgarların soğutucu, güneyden esen rüzgarların da sıcaklığı artırıcı etki yapması. Deniz turizmi en erken Akdeniz Bölgesi’nde başlar en uzun süre devam eder.
* Yıl içinde en uzun gündüz ve gecelerin yurdumuzun kuzeyinde yaşanması.

Alinti

Paralellerin Özellikleri

Ekvator’un 90 kuzeyinde, 90 da güneyinde olmak üzere, toplam 180 paralel bulunur.

Başlangıç paraleli Ekvator’dur.

En büyük paralel dairesi Ekvator’dur.

Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyları kısalır. Buna karşılık paralel numaraları büyür.

İki paralel arası uzaklığa bir enlem derecesi denir. Matematik konumu daha ayrıntılı olarak belirleyebilmek için, her paralel dairesi 60 dakikaya, her dakika 60 saniyeye bölünmüştür.

90° paralelleri nokta halindedir.

Paraleller birbirleriyle kesişmezler, birleşmezler.

Paraleller doğu – batı doğrultusunda uzanırlar.

Ekvator ile dönenceler arasında kalan enlemlere alçak enlemler, dönenceler ile kutup daireleri arasında kalan enlemlere orta enlemler, kutup daireleri ile kutup noktaları arasında kalan enlemlere de yüksek enlemler denir.

Ardışık iki paralel arası uzaklık yaklaşık olarak 111 km dir. Bu uzaklıktan yararlanarak kuzey güney doğrultusunda ve aynı meridyen üzerinde bulunan iki nokta arasındaki uzunluk hesaplanabilir.

Paraleller arası uzunluk işlemlerinde şu yol takip edilir:

Aralarında uzaklığı sorulan noktalar arasındaki enlem farkı bulunur. İstenilen merkezlerin her ikisi de aynı yarım kürede ise, numarası büyük paralelden küçük paralel çıkarılır. Farklı yarım küredeler ise paraleller toplanır.

Bulunan paralel farkı sabit uzaklık olan 111 ile çarpılır.

Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları

ÖZEL KONUM

Herhangi bir yeri diğer yerlerden ayıran, sahip olduğu kendine has özelliklerin tümüne özel konum denir. Özel konum, insanları, çevreyi, ülkelerin ekonomik ve politik durumunu çok yönlü etkiler. Dünya üzerinde, özel konum etkisine şu örnekler verilebilir:
Norveç, Japonya, İngiltere, İzlanda gibi deniz ve okyanuslara komşu ülkeler balıkçılıkta ileri gitmişlerdir.

Kuzeybatı Avrupa kıyıları, yüksek enlemlerde bulunmasına rağmen, Gulf – Stream sıcak su akıntısının etkisiyle ılıman bir iklime sahip olmuştur.

Orta Asya ve Orta Avrupa denizlere uzak olduğu için karasal bir iklime sahip olmuştur.

Kanarya, Havai, Kıbrıs, vb. adalar, deniz ve hava yollarının gelişmesiyle ikmal ve uğrak yeri haline gelmişlerdir. Buna bağlı olarak bu adaların önemi artmıştır.

Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı yerde bulunur.

Farklı kültürlerin kurulduğu, Dünya’nın en eski kültür hazinelerine sahiptir.

Dünya’da en fazla petrol çıkaran ülkelere komşudur.

Üç tarafı denizlerle çevrilidir ve yeryüzü şekilleri çeşitlidir.

Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahiptir.

Türkiye’nin ortalama yükseltisi fazladır. (Yaklaşık 1132 m)

Yükselti batıdan doğuya doğru gidildikçe artmaktadır.

Zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir.

ÖZEL KONUM

Herhangi bir yeri diğer yerlerden ayıran, sahip olduğu kendine has özelliklerin tümüne özel konum denir. Özel konum, insanları, çevreyi, ülkelerin ekonomik ve politik durumunu çok yönlü etkiler. Dünya üzerinde, özel konum etkisine şu örnekler verilebilir:

Norveç, Japonya, İngiltere, İzlanda gibi deniz ve okyanuslara komşu ülkeler balıkçılıkta ileri gitmişlerdir.

Kuzeybatı Avrupa kıyıları, yüksek enlemlerde bulunmasına rağmen, Gulf – Stream sıcak su akıntısının etkisiyle ılıman bir iklime sahip olmuştur.

Orta Asya ve Orta Avrupa denizlere uzak olduğu için karasal bir iklime sahip olmuştur.

Kanarya, Havai, Kıbrıs, vb. adalar, deniz ve hava yollarının gelişmesiyle ikmal ve uğrak yeri haline gelmişlerdir. Buna bağlı olarak bu adaların önemi artmıştır.

Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı yerde bulunur.

Farklı kültürlerin kurulduğu, Dünya’nın en eski kültür hazinelerine sahiptir.
Dünya’da en fazla petrol çıkaran ülkelere komşudur.

Üç tarafı denizlerle çevrilidir ve yeryüzü şekilleri çeşitlidir.

Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahiptir.

Türkiye’nin ortalama yükseltisi fazladır. (Yaklaşık 1132 m)

Yükselti batıdan doğuya doğru gidildikçe artmaktadır.

Zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir.

Sponsorlu Bağlantılar
Aramalar: aynı enlem üzerinde bulunan yerlerin ortak özellikleri aynı meridyen üzerinde yer alan noktaların ortak özellikleri aynı boylamda yer alan noktaların ortak özellikleri aynı enlem üzerindeki noktaların ortak özellikleri aynı enlem üzrenide yer alan
Etiketler:aynı enlem üzerinde bulunan yerlerin ortak özellikleri aynı enlem üzerindeki noktaların ortak özellikleri aynı enlemde bulunan yerlerin ortak özellikleri özel enlemler nelerdir enlemin etkileri ve sonuçları türkiye ile aynı enlemde olan ülkeler özel meridyenler Enlemin sonuçları türkiyenin konumunu yarım küre paralel ve meridyen değerleri aynı enlem üzerindeki yerler türkiyenin coğrafi konumu paralel meridyen olarak istanbul ile aynı enlemde olan ülkeler matematik konum enlem boylam ayni enlemde yer alan yerleri aynı boylamdaki yerlerin ortak özellikleri aynı enlem yerleri ortak özellikleri enlem sonuçları coğrafya enlem etkisi aynı enlem üzerinde olanların özellikleri
Paralel: Paralel, aşağıdaki anlamlara gelebilir:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir