Doppler Etkisi

Sponsorlu Bağlantılar

Doppler Etkisi ile ilgili bilgileri bu yazıda paylaşıyorum. Bu yazı Doppler Etkisi ve Doppler Etkisi Ve Uzay hakkında bilgiler içerir. Bu not umarım işinize yarar.


Doppler Etkisi

Doppler Etkisi

Yol kenarında dururken, bir otomobil kornasını çalarak yanınızdan geçip gittiğinde sesin giderek boğuklaştığını fark etmişsinizdir. Oysa sürücünün yanında otururken korna sesinde böyle bir değişiklik olmaz. Yalnızca ses kaynağının uzaklaşması­na bağlı olan bu olay fizikte Doppler etkisi ya da Doppler kayması olarak bilinir. Çünkü olayı ilk kez gözlemleyip açıklayan Avustur­yalı fizikçi ve matematikçi Christian Johann Doppler’dir (1803–53).
Bu olayın nedenini anlayabilmek için sesin dalgalar halinde yayıldığını ve bir sesin yük­sekliğinin (ince ya da kalın olmasının) frekansına bağlı olduğunu bilmemiz gerekir. Fre­kans da belirli bir noktadan bir saniyede geçen dalga tepelerinin sayısı ya da şıklığıyla ölçülür.
Yukarıdaki örneği sürdürürsek Doppler etkisini şöyle açıklayabiliriz. Gözlemciye yak­laşan otomobilin kornasının sesi duran bir otomobilinkinden daha yüksek frekansta, ya­ni daha tizdir. Çünkü ses dalgalarının gözlem­cinin kulağına ulaşıncaya kadar aldığı yol otomobil yaklaştıkça kısalır. Böylece ses dal­gaları daha kısa aralıklarla gelmeye başlar ve o noktadaki dalga tepeleri giderek sıklaşır. Kısacası sesin frekansı, dolayısıyla yüksekliği arttığı için ses tizleşir, yani incelir. Otomobil uzaklaşırken bütün bu süreç tersine döner; dalga tepeleri giderek seyrekleşir, frekans azalır ve ses kalınlaşır.
Doppler etkisi yalnız seste değil ışık dalga­larında da görülür. Bu etkinin en önemli sonuçlarından biri de astronomide "kırmızıya kayma" ya da "maviye kayma" olarak bilinen olgudur. Renkli görmemizin nedeni gözümü­zün değişik dalga boylarındaki, yani frekans-lardaki ışıklara değişik tepki vermesidir. Hareketli bir kaynaktan gelen sesin frekansı duran bir gözlemci için nasıl değişi­yorsa, yıldızlardan gelen ışığın dalga boyu da yıldızın hareketine bağlı olarak değişecektir. Bu nedenle astronomlar, Güneş Sistemi’ne yaklaşan ya da ondan uzaklaşan yıldızların ve gökadaların hızını ölçmek için Doppler etki­sinden yararlanırlar. Tıpkı ses örneğinde ol­duğu gibi, yaklaşan bir yıldızın ışığı duran bir yıldızın ışığından daha yüksek frekansta, baş­ka bir deyişle daha kısa dalga boyunda gelecektir. Görünür ışığın tayfında en kısa dalga boylarının yer aldığı uçta mavi bulundu­ğundan, söz konusu yıldızın ışığı gözümüze daha mavi görünür. Öte yandan, uzaklaşan bir yıldızın ışığı duran bir yıldızın ışığından daha alçak frekansla, yani daha uzun dalga boyuyla yeryüzüne ulaşır. Görünür ışığın tayfında en uzun dalga boylarının yer aldığı uçta kırmızı bulunduğundan, uzaklaşan yıl­dızlar da daha kırmızı olarak görünür. Yıldız­ların yapısındaki kimyasal elementlerin o yıldızın tayfında oluşturduğu çizgiler normalde bulunmaları gereken yerden başka yere kaymış oldukları için, Doppler etkisinden ileri gelen bu olaya kırmızıya ya da maviye kayma denir. Gerçekten de bu çizgiler yaklaşan yıldızların ışığında tayfın mavi ucu­na, uzaklaşan yıldızlarda ise kırmızı ucuna doğru kaymıştır. Bu çizgiler normal konumla­rının ne kadar dışına kaymışsa, o gökcismi de o kadar hızlı yaklaşıyor ya da uzaklaşıyor demektir. Kuvazar denen bazı gökcisimlerinde kırmızıya kayma o kadar büyüktür ki, tayfın morötesi bölümünde bu­lunması gereken çizgiler görünür ışığın yeşil bölümüne kaymıştır. Bu da kuvazarların ne­redeyse ışık hızıyla bizden uzaklaştığını gös­terir.

Etiketler:doppler etkisi doppler etkisi ve uzay
Doppler etkisi: Doppler etkisi (veya Doppler kayması), adını ünlü bilim insanı ve matematikçi Christian Andreas Doppler'den almakta olup, kısaca dalga özelliği gösteren herhangi bir fiziksel varlığın frekans ve dalga boyu'nun hareketli (yakınlaşan veya uzaklaşan) bir gözlemci tarafından farklı zaman veya konumlarda farklı algılanması olayıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir