Dünyanın Şekli Ve Hareketlerinin Sonuçları

Sponsorlu Bağlantılar
bu denizler ekvator kutuplar yerel saat Dünyanın Şekli Ve Hareketlerinin Sonuçları Dünyanın Şekli Ve Hareketleri Sonuçları yerkürenin şekli ve hareketleri dünyanın şekli ve ..

Dünyanını Şekli Hareketleri Ve Sonuçları

DÜNYANIN ŞEKLİ VE SONUÇLARI

Dünyamızın Ekvatorda şişkin, Kutuplarda basık olan kendine has şeklineGEOİD denir.

DÜNYANIN BOYUTLARI

Ekvator çevresi: 40.076 km

Kutuplar çevresi: 40.009 km

Ekvator yarıçapı: 6378 km

Kutuplar yarıçapı: 6357 km

Karalar yüzölçümü:149 milyon km2(%29)

Denizler yüzölçümü: 361 milyon km2(%71)

KYK’de karalar %39 denizler %61

GYK’de ise karalar %19 denizler %81 dir.

DÜNYANIN ŞEKLİNİN SONUÇLARI

Ekvatorun uzunluğu tam dairelik bir meridyenin uzunluğundan fazladır.

Paralellerin uzunluğu kutuplara doğru azalır.

İki meridyen arasındaki uzaklık kutuplara doğru azalır.

Güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara doğru azalır.

Yer şekilleri haritaya gerçeğe tam uygun olarak aktarılamaz.

Aynı anda Dünyanın yarısı aydınlık (gündüz) yarısı karanlık (gece) olur.

Dünyanın çizgisel dönüş hızı kutuplara doğru azalır.

Yer çekimi kutuplara doğru artar.

Dünyanın çizgisel dönüş hızı kutuplara doğru azalır.

Yer çekimi kutuplara doğru artar.

DÜNYANIN HAREKETLERİ VE SONUÇLARI

Gece gündüz olayı ardalanır (birbirini takip eder).

Güneş ışınlarının düşme açısı günün her saatine göre değişir.

Yerel saat farkları oluşur.

Günlük sıcaklık farkları oluşur. Buna bağlı olarak meltem rüzgarları oluşur. Mekanik çözülme olur.

Sürekli rüzgarların esme yönünde sapmalar olur.

Okyanus akıntılarında sapmalar ve halkalar olur.

Dinamik basınç merkezleri oluşur. Yönler belirlenir. Fotosentez meydana gelir.

DÜNYANIN EKSENİ ÇEVRESİNDE DÖNÜŞÜNDE DOĞAN HIZLAR

1) ÇİZGİSEL HIZ VE SONUÇLARI (Enleme bağlı)

Çizgisel hız en fazla Ekvator üzerindedir (1670 km/h) . Bu hız kutuplara doğru azalır. Bunun sonucunda;

Güneşin doğuş ve batış süresi kutuplara doğru uzar.

Gece gündüz arasındaki fark kutuplara doğru artar.

Atmosferin kalınlığı Ekvatorda fazla, kutuplarda azdır.

Ekvatorda yerçekimi az, kutuplarda fazladır.

2) AÇISAL HIZ VE SONUÇLARI (Boylama bağlı)

Dünyanın açısal hızı;

24 saatte: 360°
1 saatte : 15°
4 dakikada :1° dir.

*** Açısal hız her enlemde aynıdır. Açısal hız sonucunda yerel saat farkları oluşur.

DÜNYANIN YILLIK HAREKETİ VE SONUÇLARI

Dünyanın güneş çevresinde dönerken izlediği yola yörünge, meydana getirdiği düzleme de yörünge düzlemi (ekliptik düzlem) denir. Dünyamızın yörüngesi elips biçimindedir.

ELİPS BİÇİMİNDEKİ YÖRÜNGENİN SONUÇLARI

Dünyamız güneşe bazen yaklaşır, bazen güneşten uzaklaşır. Dünyanın güneşe en yakın olduğu tarih 3 ocaktır. En uzakta olduğu tarih ise 4 temmuzdur.

Dünya güneşe yaklaşınca güneşin çekim kuvveti artar. Böylece dünya güneş çevresinde daha hızlı dönmeye başlar. Sonuçta şubat ayı 28 gündür. Yani K.Y.K ‘de kış mevsimi iki gün kısa olmaktadır.

Dünya güneşten uzaklaşınca çekim kuvveti ve hız azalır. Sonuçta yaz mevsimi K.Y.K.’de iki gün daha uzun olmaktadır.

*** Kısacası elipsoid yörünge mevsim sürelerinin farklı olmasında etkilidir. Dünyamızın yörüngesi daire biçiminde olsaydı; mevsim süreleri birbirine eşit olacaktı.

EKSEN EĞİKLİĞİ VE SONUÇLARI

(Ekvator düzlemi ile ekliptik arasında 23°27′ , yer ekseni ile ekliptik arasında 66°33′ açı olması)

Dönenceler meydana gelir. Dönence: kuzey ve güney yarım kürelerde güneş ışınlarının en son dik geldiği noktalara denir.

Matematik iklim kuşakları oluşur.

Güneş ışınlarının düşme açısı yıl boyunca değişir. Güneş ışınları yıl içinde dönencelere birer kez, dönenceler arasına da ikişer kez dik açıyla düşerler. Dönenceler dışında hiçbir yere güneş ışınları dik olarak düşmez.

Mevsimler oluşur. Dört mevsimin tek yaşandığı kuşak ılıman kuşaktır. Sebebi: güneş ışınlarının düşme açısında yıl boyunca değişikliğin fazla olmasıdır.

Aynı tarihlerde kuzey ve güney yarımkürelerde farklı mevsim yaşanması.

Gece gündüz uzunluğunun sürekli değişmesi.

Güneşin doğuş ve batış konumu ile saatinin değişmesi.

Muson rüzgarlarının oluşması.

Aydınlanma dairesinin sürekli değişmesi.

Kutup bölgelerinde 24 saatten uzun gece ve gündüzlerin oluşması. Örnek: Kutup noktalarında 6 ay gündüz, 6 ay gece yaşanması.

*** Dönence ve matematik iklim kuşaklarının oluşmasında sadece eksen eğikliği etkilidir. Diğerlerinin oluşmasında eksen eğikliği ile birlikte yıllık hareketin de etkisi vardır.

EKSEN EĞİKLİĞİ OLMASAYDI; (Ekvator düzlemi ile ekliptik üst üste çakışsaydı veya yer ekseni ekliptiği dik olarak kesseydi)

Dönenceler oluşmazdı.

Mevsim değişmesi olmazdı.

Güneş ışınları sadece Ekvatora dik gelirdi.

Aydınlanma dairesi sürekli kutup noktalarına teğet geçerdi.

Gece gündüz süreleri birbirine eşit olurdu.

Güneşin doğuş-batış konumu ve saati değişmezdi.

EKSEN EĞİKLİĞİ 20°OLSAYDI:

Güneş ışınlarının dik geldiği alan daralırdı.

Kutup kuşağı ve tropikal kuşağın alanları daralırken, ılıman kuşak genişlerdi.

Yurdumuzda yazlar daha serin, kışlar daha ılık olurdu.

Kutup ve ılıman kuşakta sıcaklık ortalaması azalırken tropikal kuşakta sıcaklık ortalaması artardı.

Gece-gündüz arasındaki zaman farkı azalırdı.

*** Eksen eğikliğinin 23°27′ dan daha büyük olması durumunda yukarıdakilerin tam tersi bir durum yaşanırdı.

Dünyanın Güneş Etrafındaki Hareketi Ve Sonuçları

Dünyanın Güneş etrafındaki hareketi ve sonuçları

Yer yuvarlağının hareketleri ve sonuçları(MEVSİMLER)

GÜNEŞ ETRAFINDAKİ HAREKETİ
Bu hareketini 365 gün 5 saat 48 dakikada tamamlar.Buna yıllık dolanım denir.Yer küre kendi ekseni etrafında hareket ederken aynı zamanda saat ibresinin tersi yönünde Güneş etrafında döner.365 günde arta kalan 5 saat 48 dakikalar 4 yılda yaklaşık olarak 1 gün yapar.Bu nedenle Şubat ayları 3 yıl boyunca ;28 gün,4. yıl 29 gün sürmektedir.
Dünya güneş etrafında dolanırken elips şeklinde izlediği yola yörünge denir.
Bu elips şeklindeki yörüngeden geçen düzleme Yörünge düzlemi veya Ekliptik denir.(Şekil: )
Yer kürenin Güneş çevresindeki hızı;saniyede 30 km’dir.
Dünya Güneş etrafında dönerken 2-3 Ocak’ta Güneşe en yakın konumda bulunmaktadır.Bu konuma günberi denir.
Dünyanın güneşe olan uzaklığı 147 milyon km’dir.Dünyanın Güneşe en yakın olduğu bu dönem de Güneşin çekim etkisinin artmasına bağlı olarak Dünyanın dönüş hızı da artar.Bu nedenle Şubat ayları kısa sürer.
Dünya Güneş etrafında dönerken 3-4 Temmuzda Güneş’e en uzak konumda bulunmaktadır.Bu konuma günöte denilmektedir.Bu tarihte Dünyanın Güneş’e olan uzaklığı 152 milyon km’dir.Dünyanın Güneş’e en uzak konumda olduğu bu dönemde,Güneşin çekim Gücünün azalmasına bağlı olarak da Eylül Ekinoksu iki gün gecikmeyle 23 Eylül olmaktadır.
Yer kürenin ekvator düzlemi ile Ekliptik düzlemi bir biri üzerine oturmazlar;aralarında 230 27/ bir açı vardır.Bu nedenle yerin ekseni ekliptiğe dikey değildir;aralarında 660 33/ bir açı vardır.Bu açılar nedeniyle;
1-Mevsimler oluşur
2-İki yarım kürede aynı anda farklı mevsimler yaşanır.
3-Gece gündüz süreleri yıl boyunca Ekvator dışındaki yerlerde değişkenlik gösterirken Gece gündüz süreleri arasındaki fark ekvatordan kutuplara gidildikçe artar.
4-Güneş ışınlarının Yer küreye dik geldiği noktalar yıl içerisin değişmektedir.Güneş ışınları,yıl boyunca sadece dönenceler arasına tam dik olarak düşmektedir.
5-Güneş ışınlarının yere düşme açıları değişir. Dünya güneş etrafında döndükçe ekvator düzlemi ile Ekliptik düzlemi arasındaki açıda değişmektedir.Bu açı değişikliği ise Güneş ışınlarının düşüş açısını etkilemektedir. Buna bağlı olarak da yıllık sıcaklık farkları oluşmaktadır.
6-Güneşin doğuş ve batış saatlerinin sürekli değişmesi
7-Güneş ışınları dönencelere yılda bir kez ekvatora iki kez dik gelmektedir.
8-Yer yüzündeki her hangi bir yerin Güneş enerjisini yıl boyunca farklı ölçülerde alması
9-Kuzey ve güney kutup dairelerinde gündüz ve gece süresi 24 saatten fazla olup kutuplarda yazlar aydınlık,kışlar karanlıktır.
*Mevsimlerin oluşumunu sağlayan etmenler
1- Dünya eksenin Ekliptikle yaptığı açı önemlidir.(660 33/ ) ve bir başka deyişle Ekvator ile Ekliptik arasındaki açı 230 27/ dır.
2- Yerin Güneş çevresindeki hareketidir.
*Eğer Dünyanın yörüngesi elips şeklinde değilde tam bir daire olsaydı bütün mevsimlerin süreleri birbirine eşit olurdu.Ancak Elips şeklindeki yörüngesi üzerinde sabit bir hızla ilerleyen yer,birbirine eşit zamanlarda eşit kavisler alamaz.Bu nedenle mevsimlerin süreleri değişiktir. ÖRN.:KYK’da kış 89 gün,Yaz 93 gün 7 saat

*Eğer ekvatorla ekliptik düzlemi arasındaki 230 27/ bir açı olmasaydı bu iki düzlem birbirine çakışacak yerin ekseni ile ekliptik arasında 900 lik açı olacaktı Yani Yerin ekseni ekliptik düzlemine dik olsaydı o zaman sadece ekvator Güneş ışınlarını her zaman 900 ile alırdı,güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara doğru giderek küçülür ve bu açılar yıl boyunca hiç değişmeyeceğinden yer yüzünde her hangi bir nokta yıl boyunca hiç değişmeyeceğinden yer yüzünde her hangi bir nokta yıl boyunca güneşten hep aynı derecede enerji alacak mevsimler meydana gelmeyecekti ancak hep aynı mevsim yaşanacaktı
*Ekliptik ile Ekvator arasındaki açı 230 27/ değil de 300 olsaydı,mevsimler yine oluşurdu,fakat Güneş ışınlarının tam dik olarak düştüğü alan(Tropikal Kuşak)genişler;kışlar daha şiddetli,yazlar daha sıcak geçerdi.
*Ekliptik ile Ekvator arasındaki açı 230 27/ dan daha az olsaydı;
Güneş ışınlarının düştüğü alan daralır,dönemler arası sıcaklık farkı azalırdı.O halde 230 27/
lik Kuzey ve Güney enlemleri kuzeyde ve güneyde Güneş ışınlarının dik düştüğü alanın sınırlarını belirlemektedir.

23 EYLÜL DURUMU:
-Güneş ışınları Ekvator üzerine 900 lik bir açı ile düşer.21 Mart’ta olduğu gibi Yer’in her iki yarım küresi eşit oranda aydınlandığından gece-gündüz süreleri eşittir.Bu güne gün-gece eşitliği(Ekinoks)denir.
-Bu tarihten sonra Güneş ışınları K.Y.K.’ye küçülen açılarla düşerken G.Y.K.’ye büyüyen açılarla düşecektir.
-Bu dönem K.Y.K.’de sonbahar,G.Y.K.’de ilkbahar başlangıcıdır.
-Bu tarihte Güneş ışınları Ekvator’a 900 ile düştüğünde Ekvatorda düz zeminlerde öğle vakti cisimlerin gölgeleri sıfır olur yani yoktur. Cisimlerin gölge uzunluğu kutuplara gidildikçe uzar.K.Y.K.’de gölge yönleri kuzeye,G.Y.K.’de güneye doğrudur.
-450 Paralelinde öğlen gölge boyu cisimlerin boyuna eşittir.

21 ARALIK DURURMU:
-Dünyanın güneyi Güneşe dönüktür.
-230 27/ Paralel Dairesi(Oğlak dönencesine)ne öğle zamanı Güneş ışınları tam dik olarak gelir.
-Güney Yarım Küre’de yaz gündönümü yaşanır.Güneye gidildikçe gündüz süresi uzar.
-Kuzey yarım kürede kış gündönümü yaşanır.
-Kuzeye gidildikçe gece süresi uzar.
-Aydınlanma dairesi(çizgisi)kutup dairelerinden geçer.Kuzey kutup dairesini karanlıkta Güney Kutup Dairesini aydınlıkta bırakır.
-K.Y.K.’de en uzun gece, en kısa gündüz;G.Y.K.’de en uzun gündüz,en kısa gece yaşanır.
-Güneş ışınları;bu tarihten sonra G.Y.K.’nin daha bir büyük kısmına daha dik açılarla, K.Y.K.’nin daha az bir kısmına daha küçük açılarla düşecektir.
-Bu tarihten sonra K.Y.K.’de gündüzler uzamaya geceler kısalmaya başlar 21 Mart’ta gece ile gündüz süreleri eşitlenir.Gündüzlerin uzaması gecelerin kısalması 21 Haziran’a kadar devam eder.
-Bu tarihte oğlak dönencesinin kuzeyinde bulunan cisimlerin gölge yönü kuzeye,güneyinde bulunan cisimlerin gölge yönü ise güneye doğrudur.Oğlak dönencesindeki cisimlerin gölgesi ise sıfırdır.

21 MART DURURMU:
-Bu tarihte, her iki yarım kürede de gece ve gündüz süresi eşittir.Gece ve gündüz süresinin eşitliği durumuna Ekinoks denilmektedir.
-Bu dönemde Güneş ışınları sadece Ekvatora tam dik olarak düşer ve sadece Ekvatordaki cisimlerin gölge uzunlukları sıfır olur.Bu tarihten sonra Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’ye daha büyüyen açılarla geleceğinden K.Y.K:’de gündüzler uzamaya geceler kısalmaya başlar.Bu durum 21 Haziran’a kadar devam eder.
-G.Y.Küreye ise Güneş ışınları küçülen açılarla düşecektir.
-Bu tarih;K.Y.K.’de ilkbahar;G.Y.K.’de sonbahar başlangıcıdır.
-Ekinoks dönemleri olan 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde Güneş Işınları 450 kuzey ve güney enlemlerine 450 lik bir açıyla düştüğünden,bu enlemdeki cisimlerin gölge uzunlukları cisimlerin uzunluklarına eşittir.

21 HAZİRAN DURUMU:
-K.Y.Küre bir başka deyişle Dünyanın kuzeyi Güneş’e daha dönüktür.
-Güneş ışınları 230 27/ Kuzey enlemindeki Yengeç dönencesine öğle zamanı tam dik (900)olarak gelir.
-Kuzey Yarım Küre’de yaz gündönümü yaşanır.Kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar.Bu tarihte K.Y.K. en uzun gündüz en kısa gece yaşanır.Ancak bu tarihten sonra K.Y.K.’de gündüzler kısalmaya,geceler uzamaya başlar.
-23 Eylül’de gece ile gündüz süreleri eşitlenir.Gündüzlerin kısalması ve gecelerin uzaması 21 Aralığa kadar devam eder.
-G.Y.Küre’de kış gündönümü yaşanır.
-Güneye gidildikçe gece süresi uzar.Bu tarihte Güney yarım Kürede en uzun gece en kısa gündüz yaşanır.
-Güneş ışınları;Bu tarihten sonra K.Y.K.’nin daha büyük bir kısmına daha büyük açılarla ,G.Y.K.’nin daha az bir kısmına daha küçük açılarla düşecektir.
-Bu tarihte Yengeç dönencesindeki cisimlerin gölge uzunlukları sıfırdır.

-Yengeç dönencesinin kuzeyindeki cisimlerin gölge yönleri kuzeye,güneyindekilerin ki güneye doğrudur.
-Bu tarihte aydınlanma çizgisi kutup dairelerinde teğet geçer.
-Bu tarihte Kuzey Kutup Dairesi sürekli aydınlık,Güney kutup dairesi sürekli karanlıktır.

NOT:21 Mart ve 23 Eylül Durumu şöyle özetlenebilir:
Güneş ışınlarının dik olarak geldiği yerler 21 Haziran’dan 21 Aralık tarihine kadar 6 ay içinde,Yengeç dönencesinden Oğlak dönencesine;21 Aralık’tan 21 Haziran’a diğer 6 ayda Oğlak dönencesinden Yengeç dönencesine doğru yer değiştirmektedir.Bir yıl içinde güneş ışınlarının dik olarak geldiği yerler iki dönence arasında gidiş ve dönüş şeklinde bir hareket yapar.Bu hareket sırasında Güneş ışınları Ekvator üzerine iki kez dik olarak gelir.Bu tarihler 21 Mart ve 23 Eylül’dür.Bu duruma Ekinoks denir.
Bu tarihte;
-İki yarım kürede eşit aydınlanır.
-Aydınlanma dairesi kutup noktalarından geçer.
-Yer ekseni ile aydınlanma dairesi çakışır.
-Dünyanın her yerinde gece gündüz süresi eşittir.
-Ekvator çevresi daha fazla ısınır.
-Her iki yarım küre için bahar başlangıçlarıdır.
GÜNEŞ GÜNÜ:Her hangi bir meridyen Güneş’in tam karşısında iken,Dünya bir turunu atarak aynı meridyenin yine Güneş’in tam karşısına gelmesine kadar geçen süredir.Bu süre 24 saattir.
AY GÜNÜ:Her hangi bir meridyen Ay’ın tam karşısında iken ,Dünya bir turunu atarak aynı meridyenin yine Ay’ın tam karşısına gelmesine kadar geçen süredir.Bu süre 24 saat 50 dakikadır.Ay günü Güneş gününde 50 dakika daha uzundur.Çünkü Dünya dönerken Ay’da bir miktar dönmüş oluyor.Bu nedenle takvimlerini Ay gününe göre ayarlayan İslam ülkelerinin yılları,takvimlerini Güneş gününe göre ayarlayan ülkelerden 10-11 gün farklıdır.Her yıl Ramazan ayı ve Dini bayramların 10-11 gün erken gelmesi bu durumda kaynaklanmaktadır.
GÜNEŞ IŞINLARININ DÜŞÜŞ AÇISININ HESAPLANMASI
Güneş ışınlarının bir enleme düşüş açısı biliniyorsa,diğer enlemlere de düşüş açısı hesaplanabilir.
Bunun için;
a)Güneş ışınlarını her hangi bir enleme kaç derece ile düştüğünün
b)Güneş ışınlarının düşüş açısının bilindiği yer ile güneş ışınlarının düşüş açısının bulunacağı yer arasındaki enlem farkının bilinmesi gerekir.
ÖRNEK:21 Mart’ta 600 kuzey enleminde bulunan bir yere Güneş ışınları kaç derecelik bir açıyla düşer?
Yanıt olarak:21 Mart’ta Güneş ışınları Ekvator’a 900 ile düşer.Ekvator ile 60. enlem arasında 600 lik fark vardır.O halde Güneş ışınları 60. enleme 600 daha yatık düşecektir.
Yani 900 –600 =300 ile düşecektir.

ÖRNEK:21 Aralık’ta Güneş ışınları 300 kuzey enlemine kaç derecelik bir açıyla düşer?
21 Aralık’ta Güneş ışınları 230 lik güney paraleline 900 ile düşer.230 Güney paraleli ile 300 kuzey paraleli arasında 230+300 =530 fark vardır.Buna göre 300 kuzey paraleline Güneş ışınları 530 daha yatık düşecektir.
Yani 900-530=370 ile düşecektir.

Dünya’nın Şekli Ve Hareketleri

DÜNYA’NIN ŞEKLİ ve HAREKETLERİ

A. DÜNYA’NIN ŞEKLİ
Dünya, kutuplardan hafifçe basık, Ekvator’dan şişkin kendine has bir şekle sahiptir. Buna geoit denir. Dünya’nın geoit şekli, kendi ekseni etrafında dönüşü sırasında oluşan, merkez kaç kuvvetiyle savrulması sonucu meydana gelmiştir.

*
Dünya’nın Şeklinin Sonuçları
· Ekvator’un uzunluğu tam bir meridyen dairesinin uzunluğundan daha fazladır.
· Ekvator yarıçapı, kutuplar yarıçapına göre 21 km daha uzundur.
· Dünya’nın şeklinden dolayı, güneş ışınları yeryüzüne farklı açılarla düşer.
· Sıcaklık dağılışını etkiler. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe sıcaklık değerleri düşer.
· Dünya’nın şeklinden dolayı, Dünya’nın bir yarısı karanlıkken diğer yarısı aydınlıktır. Aydınlanma çizgisi daire biçiminde olur. Buna aydınlanma çemberi de denir.
· Kutuplar, Dünya’nın merkezine (Ekvator’a göre) daha yakındır. Bunun sonucu olarak, yerçekimi Ekvator’da az, kutuplarda daha fazladır.
· Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı Ekvator’dan kutuplara gidildikçe azalır.
· Ekvator’dan kutuplara gidildikçe, paralel boyları ve meridyenler arası mesafe azalır.
· Dünya’nın şeklinden dolayı, harita çizimlerinde hatalar meydana gelir.
· Kutup yıldızının görünüm açısı bulunduğumuz yerin enlem derecesini verir.
*
B. DÜNYA’NIN HAREKETLERİ
1. Dünya’nın Kendi Ekseni Etrafında Dönmesi (Günlük Hareket)
Dünya kendi ekseni etrafındaki dönüşünü, batıdan doğuya doğru 24 saatte tamamlar. Buna 1 gün denir.

*
Dünya’nın Kendi Ekseni Etrafındaki Dönüşünün Sonuçları
· Gece ve gündüz birbirini takip eder.
· Güneş ışınlarının günlük geliş açıları değişir.
· Günlük sıcaklık farkları meydana gelir. Bunun sonucunda;
–** Fiziksel çözülme oluşur.
–** Günlük basınç farkları oluşur.
–** Meltem rüzgârları oluşur.
· Merkez kaç kuvveti meydana gelir. Bunun sonucunda;
–** Sürekli rüzgârların (Alize, Batı, Kutup) yönlerinde sapmalar meydana gelir.
–** Okyanus akıntıları (Gulf – stream, Labrador, vs.) halkalar oluşturur ve yönlerinde sapmalar olur.
· Yerel saat farkları meydana gelir.
· Cisimlerin gün içindeki gölge uzunlukları değişir.
· Güneş doğuda erken doğar, batar ve batıda geç doğar, batar.
· Dinamik basınç kuşakları meydana gelir.
*
2. Dünya’nın Güneş Etrafında Dönmesi (Yıllık Hareket)
Dünya, kendi ekseni etrafındaki günlük dönüşünü sürdürürken, bir yandan da Güneş’in çevresinde dolanır. Dünya, Güneş etrafındaki dönüşünü elips şeklindeki bir yörünge üzerinde 365 gün 6 saatte tamamlar. Buna 1 yıl denir.
Dünya, 939 milyon km lik yörüngesi üzerinde saatte 108 bin km. hızla hareket eder.

Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı sabit değildir. Bazen yaklaşırken, bazen uzaklaşır. Bunun nedeni, Dünya yörüngesinin elips şeklinde olmasıdır. Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu 3 Ocak tarihine Perihel (Günberi) denir. Dünya’nın Güneş’ten en uzak olduğu 4 Temmuz tarihine ise Afel (Günöte) denir.
*
Dünya’nın Güneş Etrafındaki Dönüşünün Sonuçları
· Mevsimlerin oluşmasına ve değişmesine neden olur.
· Mevsimlik sıcaklık farkları meydana gelir.
· Kara ve denizler arasında sıcaklık farkları oluşur.
· Muson rüzgârları meydana gelir.
· Gece – gündüz uzunlukları değişir.
· Güneş’in ufuk üzerinde doğduğu yer ve saat ile, Güneş’in ufukta battığı yer ve saat değişir.
· Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açıları değişir.
· Cisimlerin gölge boyları değişir.
· Aydınlanma çemberi mevsimlere göre yer değiştirir.
· Güneş ışınları yıl boyunca dönencelere bir kez, dönenceler arasına iki kez dik düşer.
*
Dünya’nın Eksen Eğikliği
Dünya’nın elips şeklindeki yörüngesinden geçen düzleme Ekliptik (yörünge) düzlemi, Ekvator’dan geçen düzleme ise Ekvator düzlemi denir.

Bu iki düzlem birbiriyle çakışmaz. Çünkü, Dünya’nın ekseni ekliptik düzleme tam dik değildir. Başka bir ifadeyle, Dünya ekseni ile ekliptik düzlemi arasında 66° 33′, Ekvator düzlemi ile ekliptik düzlemi arasında 23° 27′ lık bir açı vardır.
İşte yukarıda, Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketinin sonuçlarında sayılanların asıl nedeni, Dünya’nın ekseninin eğik olmasıdır. Buradan, “Dünya’nın Güneş çevresinde dönüşünün sonuçları, eksen eğikliği ile birlikte ortaya çıkar” sonucunu çıkarabiliriz.
*
Dünya ekseninin 23°27′ eğik oluşunun sonuçları şunlardır:
· Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açısı yıl boyunca değişir.
· Güneş’in doğuş ve batış saatleri ile yerleri değişir.
· Aydınlanma çemberinin sınırı mevsimlere göre değişir.
· Mevsimlerin oluşumuna neden olur.
· 21 Aralık’ta Güney Yarım Küre’nin, 21 Haziran’da ise, Kuzey Yarım Küre’nin Güneş’e daha dönük olmasına neden olur.
· Gece ile gündüz süreleri arasındaki farkın, Ekvator’dan kutuplara gidildikçe artmasına neden olur.

Ekvator çizgisi üzerinde yıl boyunca gece ve gündüz süreleri değişmez.
· Yıl içinde cisimlerin gölge uzunlukları değişir.
· Dönencelerin ve kutup dairelerinin sınırlarını belirleyerek, matematik iklim kuşaklarının oluşumuna neden olur.

*
MEVSİMLER ve ÖZELLİKLERİ
Dünya’nın Güneş etrafında dönmesi ve eksen eğikliğine bağlı olarak dört önemli gün ortaya çıkar. Bu günler aynı zamanda mevsimlerin başlangıcıdır.
21 Mart ve 23 Eylül tarihlerine ekinoks (gece – gündüz eşitliği) tarihleri, 21 Aralık ve 21 Haziran tarihlerine de solstis (gündönümü) tarihleri denir.
*
21 HAZİRAN

*
a. Kuzey Yarım Küre
· Güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne 90°lik açı ile düşer.
· Yaz mevsiminin başlangıcıdır.
· En uzun gündüz, en kısa gece yaşanır.
· Yengeç Dönencesi’nden kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar, gece süresi kısalır.
· Bu tarihten itibaren gündüzler kısalmaya, geceler uzamaya başlar. Fakat 23 Eylül tarihine kadar gündüzler gecelerden uzundur.
· Aydınlanma çemberi Kuzey Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
· Yengeç Dönencesi’nin kuzeyi, güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dik açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları küçülmeye başlar.
· Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde en kısa gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları uzamaya başlar.
*
b. Güney Yarım Küre
· Güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne 43°06′ lık açı ile düşer.
· Kış mevsiminin başlangıcıdır.
· En uzun gece, en kısa gündüz yaşanır.
· Oğlak Dönencesi’nden güneye gidildikçe gece süresi uzar, gündüz süresi kısalır.
· Bu tarihten itibaren geceler kısalmaya, gündüzler uzamaya başlar. Fakat 23 Eylül tarihine kadar geceler gündüzlerden uzundur.
· Aydınlanma çemberi Güney Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
· Oğlak Dönencesi’nin güneyi güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dar açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları büyümeye başlar.
· Oğlak Dönencesi’nin güneyinde en uzun gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları kısalmaya başlar.
*
23 EYLÜL

*
Kuzey ve Güney Yarım Küre
· Güneş ışınları öğle vakti Ekvator’a 90°lik açı ile düşer.
· Gölge boyu Ekvator’da sıfırdır.
· Güneş ışınları bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’ye dik düşmeye başlar.
· Bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’de geceler, gündüzlerden uzun olmaya başlar. Güney Yarım Küre’de ise tam tersi olur.
· Bu tarih Kuzey Yarım Küre’de Sonbahar, Güney Yarım Küre’de İlkbahar başlangıcıdır.
· Aydınlanma çemberi kutup noktalarına teğet geçer. Bu tarihte Güneş her iki kutup noktasında da görülür.
· Dünya’da gece ve gündüz birbirine eşit olur.
· Bu tarih Kuzey Kutup Noktası’nda 6 aylık gecenin, Güney Kutup Noktası’nda ise 6 aylık gündüzün başlangıcıdır.
*
21 ARALIK

*
a. Kuzey Yarım Küre
· Güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne 43°06′ lık açı ile gelir.
· Kış mevsiminin başlangıcıdır.
· En uzun gece, en kısa gündüz yaşanır.
· Yengeç Dönencesi’nden kuzeye gidildikçe gece süresi uzar, gündüz süresi kısalır.
· Bu tarihten itibaren geceler kısalmaya, gündüzler uzamaya başlar. Fakat 21 Mart tarihine kadar, geceler gündüzlerden uzundur.
· Aydınlanma çemberi Kuzey Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
· Yengeç Dönencesi’nin kuzeyi güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dar açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları büyümeye başlar.
· Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde en uzun gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları kısalmaya başlar.
*
b. Güney Yarım Küre
· Güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne 90° lik açı ile gelir.
· Yaz mevsiminin başlangıcıdır.
· En uzun gündüz, en kısa gece yaşanır.
· Oğlak Dönencesi’nden güneye gidildikçe gündüz süresi uzar, gece süresi kısalır.
· Bu tarihten itibaren gündüzler kısalmaya geceler uzamaya başlar. Ancak 21 Mart tarihine kadar, gündüzler gecelerden uzundur.
· Aydınlanma çemberi Güney Kutup Dairesi’ne teğet geçer.
· Oğlak Dönencesi’nin güneyi güneş ışınlarını yıl içerisinde alabileceği en dik açı ile alır. Bu tarihten itibaren güneş ışınlarının gelme açıları küçülmeye başlar.
· Oğlak Dönencesi’nin güneyinde en kısa gölge yaşanır. Bu tarihten itibaren gölge boyları uzamaya başlar.
*
21 MART

*
Kuzey ve Güney Yarım Küre
· Güneş ışınları öğle vakti Ekvator’a 90° lik açı ile düşer.
· Gölge boyu Ekvator’da sıfırdır.
· Güneş ışınları bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’ye dik düşmeye başlar.
· Bu tarihten itibaren Güney Yarım Küre’de geceler, gündüzlerden uzun olmaya başlar. Kuzey Yarım Küre’de ise tam tersi olur.
· Bu tarih Güney Yarım Küre’de Sonbahar, Kuzey Yarım Küre’de İlkbahar başlangıcıdır.
· Aydınlanma çemberi kutup noktalarına teğet geçer. Bu tarihte Güneş her iki kutup noktasında da görülür.
· Dünya’da gece ve gündüz süreleri birbirine eşit olur.
· Bu tarih Güney Kutup Noktası’nda 6 aylık gecenin, Kuzey Kutup Noktası’nda ise 6 aylık gündüzün başlangıcıdır

Dünyanın Şekli Ve Sonuçları

Dünyanın Şekli ve Sonuçları DÜNYANIN ŞEKLİ VE SONUÇLARI
Dünyamız Samanyolu Galaksisi’ndeki yıldız sistemlerinden güneş sisteminde yer alır. Bütün gezegenler elips şeklinde bir yörüngede hareket ederler.
AY VE ÖZELLİKLERİ
Ay dünyamızın 1/50’si kadardır. Bu sebeple Ayda yerçekimi azdır (dünyadakinin 1/6’sı kadardır).
Ayda atmosfer yoktur. Bunun sonucunda; hava ve su yoktur. Meteorolojik olay (iklim) görülmez. Meteorlar doğrudan ay yüzeyine düşer. Sonuçta büyük krater çukurlukları oluşmuştur. Günlük sıcaklık farkı fazladır. Bu sebeple mekanik çözülme fazladır. Canlı hayatı yoktur. İç ısısını kaybetmiştir. Bundan dolayı volkanik olay görülmez.
AYIN HAREKETLERİ
1) Kendi ekseni çevresindeki hareketi
2) Dünya çevresindeki hareketi
3) Dünya ile birlikte güneş çevresindeki hareketi
*** Ay hem kendi hem de dünya çevresindeki bir turunu aynı sürede (29,5 gün) tamamladığı için dünyadan ayın sürekli aynı yüzeyi görülür.
Ay günü: Dünyadaki herhangi bir meridyenin ard arda iki kez Ayın karşısından geçinceye kadar geçen süredir. Bu süre 24 saat 50 dakikadır.
Güneş günü: 24 saattir.
*** Ay günü ile güneş günü arasındaki zaman farkından dolayı bir yerde Ay her gün bir önceki güne göre daha geç gözlenir ve gel-git olayı daha geç oluşur.
AYIN EVRELERİ
Ayın aydınlık yüzünün dünyadan görünüşünde bir ay boyunca meydana gelen değişikliklerdir.
Yeniay ve dolunay evrelerinde büyük gel-git yaşanır. Sebebi dünya, ay ve güneşin aynı doğrultuda olmasıdır. İlk ve son dördünde ise küçük gel-git yaşanır.
Güneş tutulması, Ayın Güneş ile Dünya arasına girmesi ve bazı özel koşulların sağlanmasıneticesinde meydana gelir.Tutulmanın olabilmesi için, Ayın, Dünya etrafındaki yörüngesiyle Dünyanın Güneş etrafındaki yörüngesinin kesişim yerlerini belirleyen düğüm noktalarında veya bu noktalar civarında (Yeniay safhasında) bulunması gerekir.
Bilindiği üzere bir yıl içerisinde Ay, Dünya etrafında 12 kez dolanır. Dolayısıyla, eğer Ayın yörünge düzlemi Dünya’nınkiyle çakışık olsaydı, bir yılda 12 kez Güneş tutulması meydana gelebilirdi. Fakat durum böyle değildir. Ayın yörünge düzlemi ileDünya’nınki arasında yaklaşık 5° 9’ lık bir açı vardır. Bu açı nedeniyle Dünya, Ay ve Güneş, Ayın Dünya etrafındaki her dolanımında tam olarak aynı doğrultuda bulunmazlar. Böylece her ay bir Güneş tutulması oluşması engellenmiş olur. Nitekim bir yılda en az iki, en çokbeş Güneştutulması meydana gelebilir.
Ay dünya etrafındaki yörüngesini tamamlarken, dünyanın güneş ve ay arasında kalmasına neden olabilir. Bu durumda ay yüzeyine düşen güneş ışınları dünya tarafından engellenmiş olur. Karanlıkta kalan ay kısa süreli de olsa dünyadan gözlenemez bu olaya ay tutulması adı verilir. Bulutsuz bir gecede çıplak gözle rahatlıkla fark edilebilen bu olay, güneş tutulmasına göre, dünya yüzeyinde daha geniş bir alandan gözlenebilir. Ay tutulmasının dünya yüzeyinden gözlenebildiği alan dünyanın yarısından 24º kadar fazladır.
DÜNYANIN ŞEKLİ VE SONUÇLARI
Dünyamızın Ekvatorda şişkin, Kutuplarda basık olan kendine has şeklineGEOİD denir.
DÜNYANIN BOYUTLARI
· Ekvator çevresi: 40.076 km
· Kutuplar çevresi: 40.009 km
· Ekvator yarıçapı: 6378 km
· Kutuplar yarıçapı: 6357 km
· Karalar yüzölçümü:149 milyon km2(%29)
· Denizler yüzölçümü: 361 milyon km2(%71)
· KYK’de karalar %39 denizler %61
· GYK’de ise karalar %19 denizler %81 dir.
DÜNYANIN ŞEKLİNİN SONUÇLARI
· Ekvatorun uzunluğu tam dairelik bir meridyenin uzunluğundan fazladır.
· Paralellerin uzunluğu kutuplara doğru azalır.
· İki meridyen arasındaki uzaklık kutuplara doğru azalır.
· Güneş ışınlarının düşme açısı kutuplara doğru azalır.
· Yer şekilleri haritaya gerçeğe tam uygun olarak aktarılamaz.
· Aynı anda Dünyanın yarısı aydınlık (gündüz) yarısı karanlık (gece) olur.
· Dünyanın çizgisel dönüş hızı kutuplara doğru azalır.
· Yer çekimi kutuplara doğru artar.
DÜNYANIN HAREKETLERİ VE SONUÇLARI

· Gece gündüz olayı ardalanır (birbirini takip eder).
· Güneş ışınlarının düşme açısı günün her saatine göre değişir.
· Yerel saat farkları oluşur.
· Günlük sıcaklık farkları oluşur. Buna bağlı olarak meltem rüzgarları oluşur. Mekanik çözülme olur.
· Sürekli rüzgarların esme yönünde sapmalar olur.
· Okyanus akıntılarında sapmalar ve halkalar olur.
· Dinamik basınç merkezleri oluşur. Yönler belirlenir. Fotosentez meydana gelir.
DÜNYANIN EKSENİ ÇEVRESİNDE DÖNÜŞÜNDE DOĞAN HIZLAR
1) ÇİZGİSEL HIZ VE SONUÇLARI (Enleme bağlı)
· Çizgisel hız en fazla Ekvator üzerindedir (1670 km/h) . Bu hız kutuplara doğru azalır. Bunun sonucunda;
· Güneşin doğuş ve batış süresi kutuplara doğru uzar.
· Gece gündüz arasındaki fark kutuplara doğru artar.
· Atmosferin kalınlığı Ekvatorda fazla, kutuplarda azdır.
· Ekvatorda yerçekimi az, kutuplarda fazladır.
2) AÇISAL HIZ VE SONUÇLARI (Boylama bağlı)
Dünyanın açısal hızı;
24 saatte: 360°
1 saatte : 15°
4 dakikada :1° dir.
*** Açısal hız her enlemde aynıdır. Açısal hız sonucunda yerel saat farkları oluşur.
DÜNYANIN YILLIK HAREKETİ VE SONUÇLARI
Dünyanın güneş çevresinde dönerken izlediği yola yörünge, meydana getirdiği düzleme de yörünge düzlemi (ekliptik düzlem) denir. Dünyamızın yörüngesi elips biçimindedir.
ELİPS BİÇİMİNDEKİ YÖRÜNGENİN SONUÇLARI
Dünyamız güneşe bazen yaklaşır, bazen güneşten uzaklaşır. Dünyanın güneşe en yakın olduğu tarih 3 ocaktır. En uzakta olduğu tarih ise 4 temmuzdur.
Dünya güneşe yaklaşınca güneşin çekim kuvveti artar. Böylece dünya güneş çevresinde daha hızlı dönmeye başlar. Sonuçta şubat ayı 28 gündür. Yani K.Y.K ‘de kış mevsimi iki gün kısa olmaktadır.
Dünya güneşten uzaklaşınca çekim kuvveti ve hız azalır. Sonuçta yaz mevsimi K.Y.K.’de iki gün daha uzun olmaktadır.
*** Kısacası elipsoid yörünge mevsim sürelerinin farklı olmasında etkilidir. Dünyamızın yörüngesi daire biçiminde olsaydı; mevsim süreleri birbirine eşit olacaktı.
EKSEN EĞİKLİĞİ VE SONUÇLARI

(Ekvator düzlemi ile ekliptik arasında 23°27′ , yer ekseni ile ekliptik arasında 66°33′ açı olması)
Dönenceler meydana gelir. Dönence: kuzey ve güney yarım kürelerde güneş ışınlarının en son dik geldiği noktalara denir.
Matematik iklim kuşakları oluşur.
Güneş ışınlarının düşme açısı yıl boyunca değişir. Güneş ışınları yıl içinde dönencelere birer kez, dönenceler arasına da ikişer kez dik açıyla düşerler. Dönenceler dışında hiçbir yere güneş ışınları dik olarak düşmez.

Mevsimler oluşur. Dört mevsimin tek yaşandığı kuşak ılıman kuşaktır. Sebebi: güneş ışınlarının düşme açısında yıl boyunca değişikliğin fazla olmasıdır.
Aynı tarihlerde kuzey ve güney yarımkürelerde farklı mevsim yaşanması.
Gece gündüz uzunluğunun sürekli değişmesi.
Güneşin doğuş ve batış konumu ile saatinin değişmesi.
Muson rüzgarlarının oluşması.
Aydınlanma dairesinin sürekli değişmesi.
Kutup bölgelerinde 24 saatten uzun gece ve gündüzlerin oluşması. Örnek: Kutup noktalarında 6 ay gündüz, 6 ay gece yaşanması.
*** Dönence ve matematik iklim kuşaklarının oluşmasında sadece eksen eğikliği etkilidir. Diğerlerinin oluşmasında eksen eğikliği ile birlikte yıllık hareketin de etkisi vardır.
EKSEN EĞİKLİĞİ OLMASAYDI; (Ekvator düzlemi ile ekliptik üst üste çakışsaydı veya yer ekseni ekliptiği dik olarak kesseydi)
· Dönenceler oluşmazdı.
· Mevsim değişmesi olmazdı.
· Güneş ışınları sadece Ekvatora dik gelirdi.
· Aydınlanma dairesi sürekli kutup noktalarına teğet geçerdi.
· Gece gündüz süreleri birbirine eşit olurdu.
· Güneşin doğuş-batış konumu ve saati değişmezdi.
EKSEN EĞİKLİĞİ 20°OLSAYDI:
· Güneş ışınlarının dik geldiği alan daralırdı.
· Kutup kuşağı ve tropikal kuşağın alanları daralırken, ılıman kuşak genişlerdi.
· Yurdumuzda yazlar daha serin, kışlar daha ılık olurdu.
· Kutup ve ılıman kuşakta sıcaklık ortalaması azalırken tropikal kuşakta sıcaklık ortalaması artardı.
· Gece-gündüz arasındaki zaman farkı azalırdı.
*** Eksen eğikliğinin 23°27′ dan daha büyük olması durumunda yukarıdakilerin tam tersi bir durum yaşanırdı.

Dünyanın Şekli

Dünya, Güneş Sistemi’nin 9 gezegeninden biridir ve Güneş’e olan uzaklığı bakımından 3. Sırada bulunur. Coğrafya’nın asıl konusunu oluşturan Dünya’yı incelemek için bazı kavramların bilinmesi gerekir:

Eksen

Kutup Noktası

Ekvator

Paralel

Meridyen

Dünya’nın Şekli :

Dünyanın Şekli ve Boyutları :

Dünya, Kutup Noktaları’nda basık, Ekvator’da şişkindir. Dünya’nın kendisine özgü bu şekline geoid denir. Geoide en yakın geometrik şekil elipsoiddir. Verilen boyutlar “Hayford Elipsoidi” ne aittir.

Dünya’nın Boyutları

Ekvator yarıçapı = 6.378,4 km

Kutuplar yarıçapı = 6.356,9 km

Ekvator çevresi = 40.076,6 km

Kutuplar çevresi = 40.009,1 km

Pratikte bu uzunluklar yaklaşık olarak alınmaktadır.

Paralellerin Özellikleri :

Ekvator’a paralel uzanırlar
Çapları ve uzunlukları Ekvator’dan kutuplara doğru kısalır.
Ekvator’dan kutuplara doğru sayısız paralel çizilebilir. Ancak değerlendirme kolaylığı bakımından birer derece aralıklarla çizildikleri varsayılır.
Paralellerin 90 tanesi Kuzey Yarım Küre’de, 90 tanesi Güney Yarım Küre’de bulunur.
60. paraleller Dünya’nın küreselliğinden dolayı Ekvator’un yarısı uzunluğundadır.
Birbirini izleyen 2 paralel arasındaki uzaklık her yerde yaklaşık 111 km’dir.

UYARI : Dünya’nın geoid şekli nedeniyle 2 paralel arasındaki uzaklık Ekvator’dan kutuplara doğru artar. Örneğin, Ekvator ile 10 (kuzey-güney) enlemleri arasındaki uzaklık 110.596 m iken, 890-900 (kuzey-güney) enlemleri arasındaki uzaklık 110.700 m’dir. Ancak birbirini izleyen 2 paralel arasındaki uzaklık pratikte 111 km olarak kabul edilmiştir.

Özel Paraleller

Bazı paralellerin yerleri, güneş ışınlarının yere değme açısına bağlı olarak doğa tarafından belirlenmiştir. Bunlar :

Ekvator

Dönenceler

Kutup Daireleri

Kutup Noktaları

Ekvatorun Özellikleri

En uzun paraleldir.
Güneşin önünden en hızlı geçen noktaların oluşturduğu paraleldir.
3) Dünya’nın eksen çevresindeki dönüş hızı Ekvator’da yaklaşık 1670 km/saat’tir.
Güneş ışınlarını 21 Mart ve 23 Eylül’de dik açıyla alır.
Yıl boyunca sıcak olduğundan termik alçak basınç kuşağıdır.
Yükseltici hava hareketleri görüldüğü için bol yağış alır.
Gece ve gündüz süreleri yıl boyunca birbirine eşit ve 12′şer saattir.

Dönencelerin Özellikleri

Yerleri, yer ekseninin eğikliğine bağlı olarak belirlenen Dönenceler, 23027′ Kuzey ve Güney paralelleridir.
Kuzey Yarım Küre’dekine Yengeç Dönencesi, Güney Yarım Küre’dekine Oğlak dönencesi denir.
Orta kuşak ile Tropikal kuşağı birbirinden ayırırlar.
Güneş ışınlarının düz zeminlere dik geldiği en son noktalardır.
5. Yengeç Dönencesi 21 Haziran’da, Oğlak Dönencesi 21 Aralık’ta Güneş ışınlarını dik açı ile alır.

Kutup Noktalarının Özellikleri

90. Kuzey ve Güney paralelleridir.
Güneş ışınlarının düz zeminlere en dar açıyla geldiği yerlerdir.
Sürekli soğuk olduğundan kutuplar ve çevresinde yıl boyunca termik yüksek basınç kuşakları oluşur.
Aydınlanma çemberinin 21 mart ve 23 Eylül’de teğet geçtiği yerlerdir.
Bir yıl içinde 6 ay sürekli gündüz, 6 ay sürekli gece yaşanır.
Çizgisel hızın sıfır, yerçekiminin en fazla olduğu yerlerdir.

Kutup Dairelerinin Özellikleri

Yerleri, yer ekseninin eğikliğine bağlı olarak belirlenen Kutup Daireleri, 66033′ Kuzey ve Güney paralelleridir.
Kutup kuşağı ile Orta kuşağı birbirinden ayırırlar.
Aydınlanma çemberinin yıl içinde yer değiştirdiği ve 21 Haziran ile 21 Aralık’ta teğet geçtiği paralellerdir.
21 Haziran’da Kuzey Kutup Dairesi’nde, 21 Aralık’ta Güney Kutup Dairesi’nde 24 saat gündüz yaşanır.

Meridyenlerin Özellikleri

Bir kutuptan diğerine uzanan meridyenler de paraleller gibi sayısızdır. Ancak pratikte her 1 dereceden bir yay geçtiği varsayılarak, 360 tane oldukları kabul edilmiştir.
Birbirini izleyen 2 meridyen arasındaki uzaklık Ekvator üzerinde 111 km olarak kabul edilmiştir.
Başlangıç meridyeni olarak Londra yakınlarındaki Greenwich kabul edilmiştir.
Bir meridyenin, karşıt (anti) meridyeniyle arasında 180 meridyen fark vardır.

UYARI : Meridyen yayları eşit uzunluktadır. Aralarındaki uzaklık Ekvator’dan kutuplara doğru azalır ve tüm meridyenle kutuplarda birleşir.

Birbirini izleyen 2 meridyen arasındaki uzaklık; Ekvator üzerinde 111.322 m. (pratikte 111 km olarak kabul edilmiştir, 45. (Kuzey – Güney) paralellerinde 78.850 m, 90. (Kuzey – Güney) paralellerinde ise 0 m’dir.

Dünyanın Şekline Bağlı Sonuçlar

Dünya’nın geoid şekli nedeniyle, yerçekimi Ekvator’dan kutuplara doğru artar. Dünya, geoid değil de küre şeklinde olsaydı, yerçekimi Dünya’nın her yerinde aynı olurdu.
Dünya’nın geoid şekli nedeniyle Ekvator diğer paralellerden ve meridyenlerden daha uzundur. Dünya küre şeklinde olsaydı, Ekvator çevresi (kutupları çevreleyen iki meridyenin uzunluğu) birbirine eşit olurdu.
Ekvator çevresi =40.077 km
Kutuplar çevresi=40.009 km
Dünya’nın küreselliği nedeniyle, ekseni çevresindeki dönüş hızı Ekvator’dan kutuplara doğru azalır. Ekvator üzerindeki noktalar saatte 1666,6 km yol katederken, Kutup Noktaları’nda alınan yol sıfır km olduğu için, eksen çevresindeki dönüş hızı 0 km/saat’tir.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle Kutup Noktaları’nda birleşen meridyen yaylarının uzunluğu birbirine eşittir. Bir kutuptan diğerine uzanan bir meridyen yayının uzunluğu yaklaşık 20.005 km’dir.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle meridyenler arası uzaklık, Ekvator’dan kutuplara doğru azalır ve meridyenler Kutup Noktaları’nda birleşirler.
Birbirini izleyen iki meridyen arası uzaklık Ekvator üzerinde 111.322 m iken (pratikte bu uzunluk 111 km kabul edilmiştir), 45. paraleller üzerinde 78.850 m, 90. paralellerde (Kutup Noktaları) 0 m’dir.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle, paralellerin uzunluğu Ekvator’dan kutuplara doğru küçülür. Ekvator en uzun paraleldir. Kutuplarda ise paraleller nokta halini alır.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle aydınlık ve karanlık yarıküreler oluşur. Böylece yeryüzünün bir yarısı gündüzken, diğer yarısında gece yaşanır.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle 21 Mart ve 23 Eylül’de Ekvator’dan kutuplara doğru Güneş ışınlarının yere değme açısı daralır. Bu tarihlerde Ekvator Güneş ışınlarını dik açı ile alır. Bu nedenle yatay düzleme dik duran cisimlerin gölgesi oluşmaz. Kutuplara doğru güneş ışınlarının yere değme açısı daraldığı için cisimlerin gölge boyu uzar.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle güneş ışınlarını yıl boyunca dik ve dike yakın açı ile alan Ekvator’un güneşten aldığı ısı enerjisi daha fazladır. Kutuplara doğru ışınların gelme açısının daralması nedeniyle alınan ısı enerjisi azalır.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle yerden yükseldikçe görülebilen alan genişler.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle termik basınç kuşakları oluşur.

Termik Basınç Kuşakları

Dünya’nın küreselliği nedeniyle ısınma ve soğumaya bağlı oluşan basınçlara termik basınç denir. Güneş ışınlarını, yıl boyunca dik ve dike yakın açılarla alan Ekvator fazla ısınır. Isınan hava genleşerek yükselir ve basınç düşer. Kutuplar, ışınları dar açı ile aldığından her zaman soğuktur.Soğuk hava ağır olduğu için yere çöker ve basınç yükselir.

Dünya’nın küreselliği nedeniyle, Kutup Yıldızı’nın görünüm açısı Kuzey Kutbu’ndan Ekvator’a doğru daralır. Bu nedenle 60. Kuzey paralelinde 60° açı ile görülen Kutup Yıldızı Güney Kutbu’nda görülmez.
Dünya’nın küreselliği nedeniyle hep aynı yönde hareketle başlangıç noktasına ulaşılır. 1519 yılında Macellan tarafından, hep batıya gidilerek çıkış noktasına varılabileceği düşüncesi ile İspanya’nın Cadiz Körfezi’ndeki Sancular Limanı’nda başlatılan ve aynı limanda 1522 yılında son bulan Dünya seyahati ile bu sonuca ulaşılmıştır.

Etiketler:yerkürenin şekli ve hareketleri dünyanın şekli ve hareketlerinin sonuçları dünyanın şekli ve hareketleri sonuçları dünyanın şekli ve hareketinin sonuçları gece gündüz farkı dünyanın şekli ve hareketlerin sonuçları dünyanın şekli ve hareket sonuçları gece gündüz süre farkı gece gündüz zaman farkı dünyanın şekli hareketleri sonuçları gece gunduz sure farki dünyanın şeklı ve hareketlerının sonucları GECE GÜNDÜZ ARASINDAKİ FARK yerküre şekli ve hareketleri gece gunduz farkı gece ile gündüz arasındaki zaman farkı kutuplar çevresi dünyanın hareketlerinin sonuçları gece gündüz arasındaki zaman farkı nedir gece ve gündüz saat farkları
Dünyanın Yedi Harikası: Dünyanın Yedi Harikası, tamamı insanoğlu tarafından inşa edilmiş, olağanüstü antik yapı ve yapıtlardır.
Dünyanın Uzak Ucu: Dünyanın Uzak Ucu (orijinal adı: The Far Side of the World) 2003 yılında çekilmiş Peter Weir'in yönettiği Russell Crowe'un Jack Aubrey rolünde, Paul Bettany'nin de Stephen Maturin rolünde oynadığı bir filmdir.
Dünyanın Yeni Yedi Harikası: Dünyanın Yeni Yedi Harikası, İsviçre'de bir organizasyon tarafından cep telefonu ve internet aracılığıyla yapılan bir oylama sonucunda, Dünyanın Yedi Harikası'na alternatif olarak seçilmiş ve 7 Temmuz 2007 tarihinde açıklanmıştır.
Dünyanın Durduğu Gün (film, 2008): The Day the Earth Stood Still (Dünyanın Durduğu Gün), Scott Derrickson'ın yönettiği ve başrollerinde Keanu Reeves ve Jennifer Connelly'nin oynadığı 2008 yapımı bilim kurgu filmidir.
Dünyanın en yüksek yapıları: Dünyanın en yüksek yapıları belirlenirken genellikle doğrudan tanım yapmak mümkünse de, dünyanın en yüksek binasını ya da kulesini belirlemek o kadar kolay olmamaktadır.
Sekli, Beypazarı: Sekli, Ankara ilinin Beypazarı ilçesine bağlı bir köydür.
Seklice, Odunpazarı: Seklice, Eskişehir ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir