Fuzulinin Edebi Kişiliği

Sponsorlu Bağlantılar
ali beng bilgi bilim bir bu divan edebe ele fetih fuzuli habibi ilk ismail istanbul kanuni sultan sundu takdir uzun Fuzulinin Edebi Kişiliği Fuzulinin Edebi Kişiliği Maddeler Halinde divan edebiyatı fuzuli fuzulinin edebi kişiliği fu..

Divan Edebiyatı Fuzuli

Fuzûlî’nin yaşamı üzerine çok fazla bilgi yoktur.

Fuzuli’nin Hayatı ve Edebi kişiliği

Mehmed Bin Süleyman – FUZULİ ( 1485-1556 )

Akkoyunlular devrinde, bu hanedanın toprakları içinde kalan Kerbela’da doğdu.Okumuş bir aileden geldiği ve çok iyi bir eğitim gördüğü bilinmektedir.Edebi yönünün gelişmesinde Azeri şairi Habibi’nin ve Ali Şir Nevai’nin fazlaca etkisi olmuştur. Arapça ve Farsça’yı, bu dillerde şiir söyleyebilecek kadar iyi bilen Fuzuli, Türkçe divanının önsözünde, uzun yıllarını akli ve nakli bilimleri öğrenmeye, hikemi ve hendesi bilgileri edinmeye harcadığını anlatır, tevsir ve hadis ile uğraştığını açıklar.Farsça divanının önsözünde ise, ” fuzuli” mahlasını neden seçtiğini anlatırken, bu ismin başkalarının hoşuna gitmeyecek ve kimse tarafından kullanılmayacak bir kelime olduğu için seçtiğini belirtir.Fuzuli kelimesi, meziyet, kerem, bilim
anlamındaki “fazl” sözcüğünün çoğuludur.Fakat öte yandan da “edebe aykırı” manasını da taşımaktadır.

Safevi Devleti’nin ilk hükümdarı Şah İsmail, Bağdat’ı ele geçirdiği sırada Fuzuli kendini kanıtlamış bir şairdi.Şah İsmail’in, Horasan yakınlarında Özbek hanını yenmesi üzerine yazdığı ilk mesnevisi ” Beng ü Bade ” ( Afyon ve Şarap ) yi kendisi gibi Şii olan ve şairliği ile tanınan hükümdar Şah İsmail’e hayranlık ve takdir belirten beyitlerle sundu.

Kanuni Sultan Süleyman, 1534 yılında Bağdat’ı Osmanlı İmparatorluğu sınırları içine dahil ettiğinde ise Fuzuli, bu fetih için övgüler yazdı.Osmanlı hükümdarı için beş kaside yazdı.Bu durumdan da anlaşılacağı gibi; Bağdat’ta yönetimin değişmesi Fuzuli’yi sıkıntıya sokmamaktadır.Bağdat’ın fethine katılan Hayali ve Taşlıcalı Yahya gibi Osmanlı şairleriyle tanışan Fuzuli’ye Kanuni tarafından maaş bağlanmıştı.Fakat hükümdarın İstanbul’a dönmesinden sonra bu parayı alamayan şair İstanbul’a o ünlü mektubu gönderir : ” Şikayetname “.

Osmanlı yöneticileri ile gayet iyi ilişkiler kuran Fuzuli, ” Leyla vü Mecnun ” ve ” Hadikat – üs – Süeda ” ( Saadete Ermişlerin Bahçesi ) gibi eserlerini Osmanlı döneminde yazdı.Bu eserleri devlet büyüklerine ithaf etti.

Tüm hayatı boyunca Bağdat ve çevresinde yaşayan şair, 1556 yılında veba salgınından öldü. Kerbela’da gömülü olduğu sanılmaktadır

Fuzûlî Ve Eserleri

Fuzûlî ve Eserleri
fuzuli kimdir – fuzuli eserleri hakkında – türk edebiyatı

Mehmed bin Süleyman Fuzûlî (Fużūlī (فضولی))(d. 1483 Hilla – ö. 1556 Kerbela ya da Bağdat), Türk divan şairidir. Asıl adı Mehmet bin Süleyman’dır. Türk Bayat boyundan olduğu aktarılmaktadır. Azerice şiirini önemli ölçüde etkilemiştir. Alevilik ve bölge Şiiliğinde Yedi Ulu Ozan’dan biri kabul edilir.

* 1 Yaşamının Özeti
* 2 Seçkin eserleri
o 2.1 Türkçe manzum eserleri
o 2.2 Türkçe mensur eserleri
o 2.3 Farsça manzum eserleri
o 2.4 Farsça mensur eserleri
o 2.5 Basımları
* 3 Notlar
* 4 Kaynakça
* 5 Dış bağlantılar

Yaşamının Özeti

Ailesi göçebe hayatı bırakıp günümüzdeki Irak bölgesine yerleşmiş olan Oğuzların Bayat boylarındandır. Fuzûlî; ne kadar kesin bilinmese de 1483 yılında Akkoyunlular zamanında şimdiki Irak’ta Kerbela veya Necef’de veya Kerkük iline bağlı Kale semtinde doğduğu tahmin edilir.

Fuzûlî iyi bir eğitim almak için ilk önce Hillah şehirinde bir müftü olan babasından, ve daha sonra Rahmetullah adındaki bir öğretmenden eğitim görmüştür. Daha sonraki öğrenimi hakkında kesin bir bilgi olmamakla birlikte; eserlerinden islamî bilimler ve dil alanında çok iyi bir eğitim aldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Su Kasidesi’nin 2. beytinde; “Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem” “Ya muhît olmuş gözümden günbed-i devvâre su” diyerek astronomi bilgisinin de iyi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca hamse sahibidir.

Azerice Divanı’nın önsözünde;
“ “İlimsiz şiir temelsiz duvar gibidir, temelsiz duvar da değersizdir” ”

demektedir.

Azerice, Arapça ve Farsça divan şiirlerini yazmıştır. Eserlerinde kullandığı dil dönemindeki divan şairlerine göre daha sade, anlaşılır bir Türkçedir. Halk deyişlerinden bolca yararlanmıştır.

Bedensel zevklerden ziyade tasavvufî bir aşk, Ehl-i Beyt’e duyulan özlem, ayrılık acısı şiirlerinin konusunu teşkil etmiştir. Duygu ve düşüncelerini çok içten ve lirik bir şekilde ifade etmeyi kolayca başarmıştır. Bu açıdan bakıldığında Türk şiirinde karşılaştırılabileceği tek şair Yunus Emre’dir. “Leyla ve Mecnun” mesnevîsi aynı konuda yazılmış (Arapça ve Farsça dahil) en iyi mesnevîlerden biridir.

İran şiirinden Hâfız, Türk şiirinden ise Nesimî ve Nevai çizgisini en başarılı şekilde kemâle erdirmiştir. Kendisinden sonra gelen bütün divan şairlerini etkilemiştir. Onun, Kerbela’da 1556 yılında içinde yaygın olan salgın bir hastalık sonucunda, veba veya kolera’dan öldüğü tahmin edilir. Şiirlerinin başkalarıyla karışmaması için gereksiz, manasız anlamına gelen fuzuli mahlasını kullanmıştır.

FUZULİ’NİN SANATI

Fuzuli Irak’ta yaşamıştır. Hayatı yoksulluk, bahtsızlık ve ilgisizlik içinde geçmiştir. Bu durum onu derinden etkilemiş ve bu yalnızlık duygusu sanatının ilham kaynağı olmuştur. Yaşadığı atmosferi şiirine yansıtmıştır. Kendisi çölde yaşamış; çöl kimsesizlik, hasret ve hüzün demektir. Fuzuli bu unsurları şiirinde yoğurmuştur.

Fuzuli şiirlerinde Tek Varlık görüşünü en fazla işleyen şairdir. Onda “Visal” (Allah’a kavuşma) isteği kuvvetlidir. Ama vuslat yoktur. Tasavvuf onda yaşı ve sanatı ilerledikçe koyulaşmıştır. Divan edebiyatında ilah-i aşkı en fazla işleyen şairdir. Bu durum ondaki ideal aşkı gösterir. Fuzuli derdi, ıstırabı seven bir kişidir. Nitekim şu beyiti bunu açıkça gösterir.

“Aşk derdiyle hoşem el çek ilacımdan tabib Kılma derman küm helaküm zehri dermanımdadır.”

Fuzuli derin ve samimi bir aşk şairidir. Ölüm, toplum, yoksulluk, felsefe, tabiat temalarını hep bu aşk etrafında yazmıştır. Çağdaşlarına göre sade bir dili vardır. Arapça, Farsça ve Türkçe’yi çok iyi bilen şairin gücü; bu üç dilden aldığı kelimeleri kullanıp, bunlarla düşünmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu yönüyle Divan Edebiyatı’nın en büyük şairlerinden sayılmaktadır.

Seçkin eserleri

Eserleri Azerice, Arapça ve Farsça olmak üzere üç dilde de eser veren Fuzuli’nin eserlerini şu şekilde sıralayabiliriz;
Türkçe manzum eserleri

* Divan,
* Beng ü Bade (بنگ و باده; Beng ü Bâde);

444 beyitlik Türkçe mesnevi, 1956

* Leyla ile Mecnun (داستانِ ليلى و مجنون; Dâstân-ı Leylî vü Mecnûn);

3 bin 96 beyitlik mesnevi. Bir örnek;

یا رب بلایِ عشق ايله قيل آشنا منى
بر دم بلایِ عشقدن ايتمه جدا منى

آز ايلمه عنایتوکى اهلِ درددن
يعنى كه چوح بلالره قيل مبتلا منى

Yâ Rab belâ-yı aşk ile kıl âşinâ meni
Bir dem belâ-yı aşkdan etme cüdâ meni

Az eyleme inâyetüni ehl-i derdden
Yani ki çoh belâlara kıl mübtelâ meni

* Risale-i Muammeyat (رسالهٔ معميات; Risâle-i Muammeyât);
* Kırk Hadis,
* Su kasidesi
* Hz. Ali Divanı
* Şikâyetnâme (شکايت نامه; Şikâyetnâme) kafiyeli nesir türündedir;

Kanuni’nin Bağdat’ı fethinden sonra (1534) padişaha kasideler (Arapça: قصيدة, oğul qasā’id, قــصــائـد; Farsça: قصیده) sunmuştur. Padişah tarafından beğenilen kasideler karşılığında 9 akçelik maaşla ödüllendirilmiştir. Maaşını alamayınca Şikâyetnâme’yi yazmıştır. Şikâyetnâme Fuzuli’nin en önemli eserlerinden biridir.

Şikâyetnâmesinde Fuzuli şöyle der:
“ Selam verdim rüşvet değildir diye almadılar.
Hüküm gösterdim faydasızdır diye mültefit olmadılar ”
Türkçe mensur eserleri

* Hadikatü’s-Süeda (حديقة السعداء; Hadîkat üs-Süedâ);

Kerbela olayını anlatan düzyazı, 1837

* Mektuplar

Farsça manzum eserleri

* Divan,
* Enis’ül-Kalb (انیس القلب; Anîs ol-qalb);
* Heft Cam (sâkinâme) (هﻔﺖ جام; Haft Jâm);

tasavvuf içerikli, 327 beyitlik Farsça mesnevi

* Resale-e Muammeyat (رسال ﻤﻌﻤيات; Resâle-e Muammeyât);
* Sehhat o Maraz (صحت و مﺮض; Sehhat o Ma’ruz)

Farsça mensur eserleri

* Rind ü Zahid (رند و زاهد; Rend va Zâhed);
* Risale-i Muamma

Basımları

* Hadikatü’s-Süeda (1837, Kerbela olayını anlatan düzyazı)
* Türkçe Divan (1838, 1958)
* Sıhhat u Maraz (1940, tıp bilgileri)
* Enis’ül-Kalb (1944)
* Fuzuli’nin Mektupları (1948)
* Terceme-i Hadis-i Erbain (1951)
* Rind ü Zahid (1956)
* Arapça Divan (1958)
* Matlau’l İtikad (1962)
* Saki name (tasavvuf içerikli mesnevisidir)
* Su kasidesi

“ Ger ben ben isem nesin sen ey yâr

Ger sen sen isen neyim men-i zâr

vikipedi

Etiketler:divan edebiyatı fuzuli fuzulinin edebi kişiliği fuzulinin edebi kişiliği maddeler halinde DİVAN EDEBİYATI FUZULİ fuzuli maddeler halinde Fuzüli kişiliği ve edebi yönü hakkında bilgi. fuzulinin beyitlerinden fuzuli edebi kişiliği maddeler halinde fuzulinin edebi yönü divan edebiyatında fuzuli fuzulinin maddeler halinde edebi genel özellikleri fuzulinin kişiliği ve edebi yönü maddeler halinde fuzulinin kişiliği ve edebi yönünü maddeler halinde ver fuzuli nin kişiliği ve edebi yönü fuzuli nin edebi kişiliği maddeler halinde fuzulinin edebi özellikleri fuzuli hayatı ve edebi kişiliği fuzuli maddeler fuzulinin fikri fuzuli özellikleri maddeler
Edebiyat: Edebiyat olay, düşünce, duygu ve hayalleri dil aracılığı ile estetik bir şekilde ifade etme sanatıdır.
Edebiyat-ı Cedide: Edebiyat-ı Cedide veya bilinen diğer ismiyle Servet-i Fünun Edebiyatı, II. Abdülhamit döneminde, Servet-i Fünun adlı derginin çevresinde toplanan sanatçıların Batı etkisinde geliştirdikleri bir edebiyat hareketidir.
Edebiyatçılar Derneği: Edebiyatçılar Derneği, düşünce ve yaratma özgürlüğü önündeki engellerin kaldırılması; yazarlığı, şairliği ve edebi ürün vermeyi meslek edinmiş kişileri bir araya getirmeyi, mesleki dayanışmanın sağlanmasını amaçlayan, edebiyatla uğraşanların edebiyat yaşamında etkin bir biçimde yer alabilmeleri için çalışmalar yapan, 2 Mart 1992 tarihinde kurulmuş, merkezi Ankara'da olan bir dernektir.
Edebiyat akımı: Belli bir tarihsel süreçte edebiyatı, tür ve yazarın milliyeti bakımından herhangi bir ayrım olmadan şekilsel ve içeriksel olarak etkileyen belli üslup, duygu ve düşünce dizisine edebiyat akımı veya edebi akım denir.
Edebiyat teorisi: Edebiyat teorisi, edebiyatta bir eleştiri akımıdır. Sıkı bir anlamda edebiyat doğasının ve edebiyat analiz yöntemlerinin sistematik çalışmasıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir