Tuz İle Su Nasıl Ayrılır

Sponsorlu Bağlantılar
adet bu elektrik elektriklenme kara kuru naylon sudan tarak tuz zeytin Tuz İle Su Nasıl Ayrılır Kum Ve Su Karışımını Hangi Yöntemle Ayırırız etil alkol su karışımı nasıl ayrılır tuz ile su na..

Karışımların Ayrılması

Karışımların Ayrılması
Hepimiz güncel yaşantımızda çeşitli yanlışlar, hatalar yaparak birçok maddeleri karıştırırız. Bunlara basit bir örnek vermemiz gerektiğinde, kara biber ile tuzun veya şekerin karışması aklımıza gelebilir. Toplu iğnelerin bir çarpma sonucu yere dökülmesi gibi karışımların ayrılması işlemlerinin nasıl yapılacağını düşünürüz.
Ayrıca şu karışımları birbirinden nasıl ayırırsınız?
* Demir tozu – kükürt karışımı nasıl ayrılabilir?
*Saman ve buğday karışımından buğdayı nasıl ayırırsınız?
*Tuzlu sudan tuz nasıl ayrılabilir?
*Alkol -su karışımını nasıl ayırırsınız?
*Zeytin yağı ve su karışımı nasıl ayrılır?
*Tuz ve şeker karışımını nasıl ayrıştırırsınız?

a – Elektriklenme İle Ayırma

Saçlarımızı bakalit bir tarak ile tararken, naylon veya orlondan yapılmış giysilerimizi giyinir veya çıkartırken bazen bir elektriklenmeden dolayı kıvılcımların çıktığını özellikle geceleri görmüş olabiliriz. Bu olayın nedeni ise sürtünme ile oluşan az miktardaki elektrik yüküdür. Bu tür bir tehlikesiz elektrik yüklenmesi ile bazı maddelerin ayrılması mümkün olabilir.

Deney: Katı – Katı madde karışımının elektriklenme ile ayrılması

Araç – Gereç:
1 adet Tarak
Ebonit çubuk
Küçük kumaş parçası
Dosya kağıdı
Kuru tuz
Kuru kırmızı biber
Kuru kara biber

Deneyin Yapılışı:
*Kuru olarak hazırlanan yemek tuzu ve kara biberden bir miktar alınıp, deney masası üzerine dökerek karıştırınız.
*Ebonit çubuğunuzu veya tarağınızı kumaş parçasına 4 – 5 kere çok hızlı bir şekilde, sürterek cubuk v tarağın elektriklenmesini sağlayınız.
*Çubuğunuzu karışıma değmeyecek şekilde yaklaştırınız.
*Çubuğunuzu karışımda çekiniz. Başka bir kağıt üzerine getirip tarağı hafifçe silkeleyiniz. Bu işlemleri birkaç kere daha yapınız.
*Deney sonunda çubuk veya tarak ile karışımı karıştırınız.

b – Mıknatıs İle Ayırma:

Günlük yaşantımızda kullandığımız birçok maddenin mıknatıslanma ve mıknatısla çekilme özeliğini görürüz. Bu özelliği kullanarak karışım içindeki maddeleri ayırmamız mümkün olur. Mıknatıslanma özeliği Fe, Ni, Co vb. maddalerde görülebilmektedir.

Deney: Katı – Katı madde karışımının mıknatıs ile ayrılması

Araç – Gereç:
1 adet büyüteç
1 adet mıknatıs
Demir tozu
Kükürt

Deneyin Yapılışı:
*Demir Tozları ile kükürt tozlarını bir kağıdın üzerinde iyice karıştırınız.
*Karışıma elinizdeki mıknatısı yaklaştırınız.
*Mıknatısı karışıma yaklaştırmadan önce mıknatısın uçlarını ince bir kağıt ile kapatırsanız, demir tozlarının çekilişini daha rahat görürsünüz.
*Mıknatısın üzerinde toplanan demir tozlarını ayırmak, temizlemek çok zor olabilir. Kısmen temizlenen mıknatısı karışıma tekrar yaklaştırmak suretiyle ayırma işleminin tam olmasını sağlayınız.
*Mıknatıs üzerine koyduğumuz kağıdı aldığınızda tam olarak mıknatıs temizlenmiş olur.
*Aynı şekilde yere dökülen, toplu iğnelerin bir mıknatıs ile toplanması olayının da aynı olduğunu bilmeniz gerekir.
*Magnetik ve elektrik alandan etkilenen metallerden bazıları : Demir, Nikel, Kobalt …

Bu iki ayırma işlemlerinde kullanılan yöntem yukarıda belirtilmeyen, madde özelliklerinin dışında bir özellik olmaktadır. Bunun nedeni maddelerin belirgin özelliklerini biliyor isek bu özellikleri de kullanarak ayırmaişlemlerinin yapılabileceğini belirtmek için bu örnekler verilmiştir. Mutlaka genel özellik kullanılacak diye bir şart yoktur. Önemli olan madde özelliklerini iyi bilmek ve maddeleri tanımaktır.

c – Öz Kütle Farkı İle Ayırma

Maddelerin özelliklerini incelediğimizde, öz kütlenin maddeler için ayırt edici bir özellik olduğunu belirlemiş idik. Öz kütleleri farklı katıların birbirinden ayrılması değişik şekillerde gerçekleştirilebilir. Buğday içerisinde taş ve kum tanecikleri var ise bu karışım öz kütle farkından ayrılır. Bu taşlı buğday geniş bir tepsi içine konur. Tepsi içindeki karışımın zıplatılarak buğdayın hafif olmasından dolayı tepsinin kenarlarına doğru yayılıp yere düşmesi taş ve kumların ortaya doğru toplanması kalanın da tamamen temizlenmesi ise karışımın su içerisine atılması ile olur. Taş ve kum taneciklerinin öz kütleleri büyük olduğu için suyun dibine çöker. Buğday taneleri suyun üstünde yüzer, üstten buğday taneleri alınır. Buğday taneleri ile taş taneleri tamamen ayrılır. Bu ayırma yönteminin uygulanabilmesi için katı maddelerin sıvı içerisinde çözünmemesi ve katı maddelerden birinin öz kütlesi sıvının öz kütlesinden büyük diğer maddenin ki ise küçük olmalıdır. Bunun gibi birçok karışımlar sıvı içerisinde çözünmeden öz kütle farkı ile atrılmsı mümkün olur. Öz kütle farkı ile ayrılmıyor ise farklı ayırma işlemleri düşünülür. Şimdi bu özelliği kullanarak maddelerin birbirinden nasıl ayrılacağını görelim.

Deney: Katı – Katı madde karışımın özkütle farkı ile ayrılması

Araç – Gereç:
Beher glas
2 adet saat camı
1 adet kaşık
2 adet erlenmayer
1 adet huni
Kükürt tozu
Tahta talaşı
Demir tozu
Süzgeç kağıdı

Deneyin Yapılışı:
*100 santimetreküplük beher glas yarısına kadar su koyunuz.
*Demir tozları ile tahta talaşını bir kağıt üzerine dökerek karıştırınız.
*Elde ettiğiniz karışımı su ile dolu olan beher glas içine dökünüz. Kaşık ile karıştırınız.
*Bir süre bekleyiniz. Karışımı oluşturan maddelerden hangisinin özkütlesi, suyunkinden büyük ise onun suda dibe çöktüğünü, öz kütlesi küçük olanın suyun üzerinde yüzdüğünü göreceksiniz.
*Elinizdeki kaşık ile suyun yüzeyinde, yüzen odun talaşlarını alarak başka bir kap veya saat camı üzerine koyunuz. Kaşık ile odun talaşlarının hepsini toplayınız.
*Kaşık kullanmıyor iseniz, süzgeç kağıdını huninin içine yerleştiriniz. Onuda erlenmayere koyunuz. Beherdeki suyu dibindeki demir tozları kalıncaya kadar huniye boşaltınız. Tahta talaşları süzgeç kağıdının üzerinde toplanacaktır. Saat camı veya süzgeç kağıdı sıcak bir yere konulduğunda suyun buharlaşması kuru halde tahta talaşı ve demir tozlarının elde edilmesi mümkün olur.
*Aynı şekilde demir tozu, kükürt tozu karışımıda ayrılabilmektedir.

d – Süzme İle Ayırma:
Sıvıda çözünmeyen bir katı ile oluşturulan heterojen katı – sıvı karışımındaki maddeler süzülerek birbirlerinden ayırt edilebilir. Örneğin; çayın demlenmesi olayında, kaynayan su ile çay tanecikleri karıştırılır. Bir süre bekletildikten sonra demlenmiş çay heterojen bir karışım oluşturur. Demlikteki çay karışımını bardağımıza koyarken çay tanelerini ayırmak için süzgeç kullanırız. Bu süzme işlemi sonunda çay taneleri süzgeçte kalırken demlenmiş çay deliklerden geçerek bardağımıza birikir. Böylece çay taneleri ile çay süzme ile ayrılır. aynak suları yer altında tabii süzgeçlerden geçerek süzülür yer yüzüne temiz ve berrak olarak çıkar. Bulanık sular da bu metodla ayrılır. Bu durumu bir deneyle inceleyelim.

Araç – Gereç:
2 adet beher glas
1 adet huni
1 adet erlenmayer
Süzgeç kağıdı
Toprak
Su
Toz kömür
Kum
Cam çubuk

Deneyin yapılışı:
*Büyük bir cam huniyi erlenmayer içine yerleştiriniz. İçine süzgeç kağıdını hazırlayıp yerleştiriniz.
*Süzgeç kağıdının içine kat kat kum, kömür tozu ve çakılı yerleştiriniz.
*Beher glas içine yarısına kadar su koyunuz ve içine bir miktar toprak atıp karıştırıcı ile iyice karıştırınız.
*Beher glastaki çamurlu bulanık suyu huniye yavş yavaş dökünüz.
*Süzme işlemi bittikten sonra suda hafif bulanıklık varsa, süzme işlemini birdaha tekrarlayınız.

e – Çözünürlük Farkı İle Ayırma

Bundan önceki bölümlerde maddelerin farklı çözücülerde farklı miktarlarda çözündüğünü incelemiştik. Bu özelliğin, maddeler çin ayırt edici bir özellik olduğunu belirtmiştik. Bu özellikten faydalanarak karışımlardaki maddeleri birbirlerinden ayırt edelim.

Deney: Katı – Katı madde karışımının çözünürlük farkı ile ayrılması

Araç – Gereç:
2 adet beher glas
1 adet ispirto ocağı
1 adet huni
1 adet tahta kıskaç
1 adet porselen kapsül
1 adet süzgeç kağıdı
1 adet cam çubuk
1 adet saca yağı
Şeker
Yemek tuzu
Kum
Kükürt tozu

Deneyin Yapılışı:
*Beher glasa dörtte birine kadar su koyunuz.
*Yemek tuzu ile kumu birbiriyle iyice karıştıralım.
*Karışımı su ile dolu beher içine aktarın, cam çubuk ile iyice karıştırınız.
*Huni içine süzgeç kağıdınızı yerleştirin ve süzün.

f – Hal Değiştirme Sıcaklıkları Farkı İle Ayırma

Birbiri içinde çözünen sıvıların öz kütleleri farklı olsa da bu sıvıların çözünmesinden dolayı sıvı homojen bşr karışım elde ederiz. Bu karışımı ayırma hunisi ile ayırma olanağımız yoktur. Bu karışımda maddelerin diğer ayırt edici özelliklerini kullanmalıyız. Bu özellik sıvıların kaynama sıcaklıklarıdır.
Karışımdaki sıvıların kaynama sıcaklıklarının farklı olmasından yararlanılarak, buharlaştırılan sıvı damıtma yöntemi ile ayırma ve saflaştırma işlemine tabi tutulur. Bu saflaştırma işlemine ayrımsal damıtma denir. Örnek olarak, hem petrolün ayrımsal damıtma yöntemi uygulanarak türevlerine ayrılması gibi. Ayırma işlemine de “Ayrımsal Damıtma” denir. Burada sıvıların kaynama sıcaklıklarından faydalanılır. Kaynama noktaları farklı sıvıların karışmasıile elde edilen karışımın ayrılmalarında kaynama noktası küçük olan sıvı ilk buharlaşan sıvıdır. Daha sonra kaynama sıcaklıklarının büyüklük sırasına göre buharlaşma olur. Bu özellikten faydalanılarak ayrımsal damıtma yapılır.
Erime, kaynama ve süblimleşme sıcaklıkları farklı olan iki madde bu özelliklerden yararlanılarak birbirlerinden ayrılabilir. Erime noktaları farklı olan iki katı madde karışımı , erime noktası düşük olan katının erime noktasına kadar ısıtıldığında bu madde eriyerek sıvı hale geçtiğinde, erime sıcaklığı yüksek olan madde katı halde kalır. Bu sıcaklıkta sıvı ile katı birbirinden ayrılır. Örneğin; aşırı tuzlu tere yağındaki tuzun bu yöntemle yağdan ayrılması mümkün olur. Sanayide özellikle metallerin saflaştırılmasında çok sık kullanılan bir yöntemdir.

Deney: Erime sıcaklıkları farkı ile katı karışımların ayrılması

Araç – Gereç:
2 adet beher glas
1 adet dereceli silindir
1 adet terazi
1 adet tartım takımı
1 adet ispirto ocağı
2 adet saat camı
1 adet cam çubuk
1 adet huni
1 adet kaynama taşı
Süzgeç kağıdı
Demir tozu veya talaşı
Kalay tozu veya talaşı

Deneyin Yapılışı:
*Eşit miktarda, örneğin; 5′er gram demir tozu, kalay tozundan tartarak etiketleri yapıştırılmış cam tüpler içine koyunuz.
*Bu maddelerin yarısını bir porselen krozeye koyup, cam çubuk ile iyice karıştırılır. Maddelerin geri kalan kısımları, deney sonunda mukayese yapmak amacıyla saklanır.
*Porselen kroze ocak üstündeki tel kafes üzerine yerleştirilir. Erime gözleninceye kadar yavaş yavaş ısıtılır.
*Erime başlayınca kroze maşa ile tutularak içindeki eriyen kısım hemen bir saat camı üzerine, katı kısım krozede kalacak şekilde aktarılır.
*Kroze de kalan katı maddeyi saat camı üzerine dökünüz. Bu A maddesi olsun. Bunu daha sonraki bir işlem için bekletiniz.
*Saat camı üzerindeki sıvıyı soğumaya bırakınız. Bu sırada saat camındaki olayı gözleyiniz. Soğumanın çabuk olması için soğuk bir su banyosu kullanabilirsiniz. Bu da B maddesi olsun.
*Saat camları üzerinde bulunan A ve B maddelerini kurutunuz ve tartınız.
*Elde edilen bu maddeler başlangıç maddeleri ile karşılaştırılır.

Maddelerin belirli sıcaklıklardaki çözünürlüklerinin farklı olduğunu öğrenmiştik. Belirli miktarda suda, maddeler belirli sıcaklıklarda, beelirli miktarda çözünebilceklerinden bu özellikleri kullanmak sureti ile maddelerin, sıcakta veya soğukta çözünürlük farkından dolayı çöktürme işlemlerine ayrımsal kristallenme denir.

Deney: Kaynama sıcaklıkları farkı ile sıvı karışımların ayrılması

Araç – Gereç:
2 adet beher glas
1 adet termometre 1 adet dereceli silindir
1 adet ispirto ocağı
1 adet cam çubuk
1 adet tahta kıskaç
2 adet masned
1 adet lastik boru
1 adet delikli tıpa
1 adet kaynama taşı
Dik açılı cam boru
Alkol
Su
Kıskaç

Deneyin Yapılışı:
*20 santimetreküp etil alkol ve aynı oranda suyu dereceli silindirle ölçerek beher glas içine koyup karıştırınız.
*Hazırladığınız karışımdan 10 santimetreküpünü deney tüpüne koyunuz, tıpasını kapatınız.
*Termometrenin haznesinin ucu sıvı karışıma değinceye kadar tüpe sokunuz. Sacayağı üzerine oturtunuz. Lastik boruyu da su banyosunda bulunan toplama tüpüne sokunuz.
*Tüpteki karışımın sıcaklığını okuyunuz. İspirto ocağını yakarak ısıtmaya başlatınız. Her otuz saniyede bir sıcaklık değişimini okuyunuz. Zamanı ve okuduğunuz sıcaklığı deney defterine yazınız.
*Kaynama sıcaklığını belirleyiniz. Karışımın yarısından fazlası buharlaşıncaya kadar ısıtmaya devam ediniz.
*Elde ettiğiniz değerleri kullanarak kaynama sıcaklığının zamana göre grafiğini çiziniz.
*Tüpe bir parça süzgeç kağıdını batırınız, sıvıyı emdirdikten sonra çıkarınız. Kağıdı kibritle yakınız. Aynı şekilde kalan sıvının da yanıp yanmadığını kontrol ediniz.

Gaz Karışımların Ayrılması

Bu bölüme kadar katı – katı, sıvı – sıvı, katı – sıvı gibi karışımların bileşenlerine ayırma işlemlerini gördük ve bu karışımları da öz kütle, çözünürlük, kaynama noktaları gibi ayırt edici özelliklerini kullanarak ayırt ettik. Gaz maddenin sıvıda çözünmesi ile oluşan bir karışımı bileşenlerine ayırmak kolaydır. Karışım ısıtılırsa gazların çözünürlüğü sıcaklıkla azalacağından dolayı gaz madde karışımdan ayrılır.
Gaz karışımlarını birbirinden ayırmak çok kolay olmakla beraber, böyle karışımları birbirinden ayırmanın birçok yolları vardır. Örneğin; Hava ve amonyak gaz karışımının ayrılmasında çözünürlük ayırt edici özellik olarak kullanılabilir. Soğuk sudan karışım geçirildiğinde amonyak gazı suda çözünerek havadan ayrılır. Karışımı oluşturan gazların yanıcılık özellikleri farklı ise yakma işlemi kullanılabilir. Bu gibi ayırma yöntemleri gazların neler olduğunu ve özelliklerini bildiğimiz takdirde ayırma yöntemlerini çoğaltabiliriz.
Gaz karışımları damıtma yöntemi ile kendisini oluşturan bileşenlere ayrılabilir. Gazların yoğunlaşma sıcaklıklarındaki farktan yararlanarak bir ayırma deneyi yapalım. Teknikte oksijen ve azot gazlarının elde edilmesi bu özellikten faydalanılarak havanın sıvılaştırılmasından elde edilir.

Deney: Gaz halden sıvı hale geçiş sıcaklıkları farkı ile gaz karışımların ayrılması

Araç – Gereç:
2 adet deney tüpü
1 adet dik açılı boru
1 adet “u” şeklinde cam boru
1 adet lastik boru
2 adet delikli lastik tıpa
2 adet beher glas (600 santimetreküplük)
1 adet delikli deney tahtası
1 adet ispirto ocağı
Kurşun nitrat
Buz, tuz
Su
Kibrit

Deneyin Yapılışı:
*Isıtma tüpünr 5 gr kadar toz haline getirilmiş kurşun nitrat katısını koyunuz.
*Isıtma tüpünün ağzını sıkıca kapayınız. U borusunun bulunduğu ortadaki beher glasa, dört kısım buz ile bir kısım tuzdan oluşan karışımı kat kat, U borusu etrafına yerleştiriniz.
*Isıtma tüpünün boş olan kısmından başlayarak tüpünüzü hafifce ısıtmaya başlayınız.
*Alevi ara sıra, tüp üzerinde tüp boyunca gezdirerek düzeneğin içindeki havayı iyice boşaltınız.
*Havanın suya doldurulmuş tüpte toplandığını göreceksiniz. Hava kabarcıklarının çıkması iyice yavaşlayınca, havanın toplandığı tüpü yeniden su ile doldurup sağdaki su dolu beher glasa ters olarak daldırınız.
*Kurşun nitratın bulunduğu tüpü şimdi alttan ısıtmaya başlayınız. Kahve rengi buharın çıktığını göreceksiniz.
*U borusuna giriş kolundaki buharın kahve rengi olduğunu görerek, çıkış kolundaki gazın renksiz olduğunu gözlemeniz gerekir.
*U borusundan çıkan renksiz gaz, içi su ile dolu olan tüpte toplanacaktır.
*Burada kurşun nitratın ısıtılması ile bozunan kurşun nitrat katısı, azot dioksit ve oksijen gazlarını oluşturmaktadır. Siz de bu karışımdaki gazları bu deneyle ayırmış oldunuz.
*Deneye bir süre daha devam ediniz. Isıtma işlemini durdurunuz.
*U borusunu tuz – buz karışımından çıkarınız. Gözlemlerinizi deney defterine yazınız.

Not: Tüm deneylerdeki beher glas belirtilmediği sürece “Yüz Santimetreküp” olarak alınmıştır.

Etanol-su Ve Tuz-su Karışımlarının Bileşenlerine Ayrılması

etanol-su ve tuz-su karışımlarının bileşenlerine ayrılması için hangi yöntemler kullanılır

Karışımları Ayırma Yöntemleri

Karışımları Ayırma Yöntemleri
karışımları ayırma yöntemleri nelerdir – karışımların ayrılma yöntemi – karışımların ayrıştırılması – karışımların ayrılma yöntemleri hakkında bilgiler

1. Elektriklenme ile Ayrıştırma
2. Mıknatıs ile Ayrıştırma
3. Öz kütle Farkı ile Ayrıştırma
4. Çözünürlük Farkı ile Ayrıştırma
5. Hâl Değiştirme Sıcaklıkları Farkı ile Ayrıştırma
6. Süzme ve Yüzdürme ile ayırma

Karışımları Ayırma Yukarıdaki 6 Yöntemledir.

Karışımların Ayrıştırılması

1. Mıknatıs yardımı ile bazı maddeler ayrıştırılabilir. (Başlıca demir, kobalt, nikel metalleri mıknatısla ayrıştırılır.)
2. Bir katının sıvıda çözünmüş olduğu karışımlar sıvının buharlaştırılması ile ayrıştırılabilir.
3. Sıvı – sıvı homojen karışımları kaynama noktaları farklılığından yararlanılarak (Ayrımsal damıtma) ayrıştırılabilir.
4. Bir katının sıvıda çözünmemiş olduğu karışımlar süzme yoluyla ayrıştırılabilir.
5. Sıvı – sıvı heterojen karışımları ayırma hunisi yardımı ile yoğunluk farkından yararlanılarak ayrıştırılabilir.
6. Gaz karışımları gazların yoğunlaşma noktalarının farklılığından yararlanılarak ayrıştırılabilir.
7. Katı – katı karışımlarının bazıları çözünürlük farkından bazıları yoğunluk farkından bazıları erime noktalarının farklılığından yararlanılarak birbirinden ayrılabilir.

Elektriklenme ile Ayrıştırma

Plastik bir tarakla taranan saç elektriklenir. Yün kazakları çıkarılırken çıtırtı sesleri ve kıvılcımlar oluşur. Ebonit Çubuk yün parçasına sürtüldüğünde küçük kağıt parçalarını çeker. Bu tür olaylar bazı cisimlerin sürtünme ile elektrik yükü kazanmasından kaynaklanır.

Elektriklenen maddeler hafif bazı maddeleri çekerler.

Kırmızı pul biber ve yemek tuzu karışımına elektrik yüklü ebonit çubuk yaklaştırıldığında çubuğun pul biberleri çektiği gözlenir. Pul biber yemek tuzundan bu metotla ayrıştırılmış olur.

Hâl Değiştirme Sıcaklıkları Farkı ile Ayrıştırma

Hâl değiştirme sıcaklığından yararlanarak erime noktası farklı olan katı–katı karışımları, kaynama noktası farklı sıvı–sıvı karışımları ve yoğunlaşma noktaları farklı gaz–gaz karışımları birbirinden ayrılabilir.

Demir ve kurşundan oluşan bir karışımın ayrılması: Demirin erime noktası 1540°C ve kurşunun erime noktası 327,5°C’dir. Karışım bir potada ısıtıldığında erime noktası düşük olan kurşun önce erir. Sıvı hâle geçen kurşun süzülerek demirden ayrılır.

Maddelerin erime kaynama sıcaklıkları gibi, hal değiştirme sıcaklıklarının ayırt edici bir özellikleri olduğunu biliyoruz. Maddelerin bu özelliklerinin farklı oluşundan yararlanarak karışımları bileşenlerine ayırabiliriz. Suda çözünen katı bir madde, suyun buharlaşması ile saf olarak elde edilebilir.

Belli bir sıcaklıkta diğerlerine göre daha fazla miktarda buharlaşan sıvıların kaynama noktası düşüktür. Örneğin; aynı koşullardaki etil alkol sudan daha çok buharlaştığından, kaynama noktası sudan düşüktür. 100°C, etil alkol 78°C’de kaynar.

Saf maddelerde hal değişimi süresince sıcaklık sabittir. Örneğin;100°C’ta kaynar. 0°C’ta donar. (1 atm’de) kaynama ve donma süresince sıcaklık sabittir. Çözeltilerde ise hal değişim süresince sıcaklık sabit değildir. Çözeltilerde, kaynama süresince sıcaklık artma; donma süresince sıcaklıkta azalma gözlenir. (artma ve azalmanın nedeni lise kimya 2 dersinde açıklanacaktır.)

ÇÖZÜNÜRLÜK FARKI İLE AYRIŞTIRMA

çözünürlüğün, maddeler için ayırt edici bir özellik olduğunu biliyoruz.maddelerin çözünürlüklerinin farklı olmasından yararlanarak karışımları bileşenlerine ayırabiliriz.Örneğin,salamura peynirinden suda bekletildiğinde,tuz suda çözünerek peynirden ayrılmış olur.Karışımda bulunan maddelerden biri çözücüde çözünüyor,diğeri çözünmüyorsa bu yöntemi uygulayabiliriz.

Her maddenin sudaki çözünürlükleri farklıdır.

Kükürt–bakır sülfat karışımın ayrılması

Kükürt–bakır sülfat karışımı suya atıldığında bakır sülfat çözünür, kükürt çözünmeden su üzerinde kalır. Çözelti süzgeç kâğıdından süzülürse kükürt ayrılır. Süzgeç kâğıdından geçen bakır sülfat çözeltisi ısıtılarak suyu buharlaştırılır ve bakır sülfat elde edilir. Böylece kükürt ve bakır sülfat ayrıştırılmış olur.

Yemek tuzu kum karışımın ayrılması

Yemek tuzu ve kum suya atılıyor, yemektuzu çözünüyor, kum çözünmüyor. Karışım süzüldüğünde kum süzgeç kağıdında kalıyor, Daha sonra tuzlu su çözeltisinin suyu buharlaştırıldığında geriye tuz kalıyor.

Potasyum nitrat ve sezyum sülfattan oluşan karışımın ayrılması

Karışımdaki maddelerin her ikisi de aynı sıvıda çözündüğü veya birinin çözünüp, diğerinin çözünmediği sıvı bulunmadığı durumda karışımdaki maddelerin çözünürlüklerinin sıcaklıkla değişiminden yararlanılır.

Çözeltinin sıcaklığı değiştirilerek, ayrımsal kristallenme ile çözeltideki maddeler ayrı ayrı elde edilir.

Sıcaklığın artırılmasıyla potasyum nitratın (KNO3) çözünürlüğü artarken, sezyum sülfatınki (Cs2SO48H2O) azalır. Karışım suya atılarak hepsinin çözünmesi sağlanır. Sıcaklık artırılırsa sezyum sülfat, azaltılırsa potasyum nitrat çöker. Daha sonra çökelti süzgeç kağıdından süzülerek ayrılır. Kalan çözeltinin suyu buharlaştırılır.

MIKNATISLANMA İLE AYRIŞTIRMA

Bazı maddeler mıknatıs tarafından çekilirken bazıları çekilmez. Demir,kobalt,nikel gibi maddeler mıknatıs tarafından çekilebilen; çinko alüminyum,şeker,kükürt gibi maddeler mıknatıstan etkilenmeyen maddelere örnektir.

Çivi, toplu iğne, makas, pense gibi maddelerin mıknatıs tarafından çekilir. Bu maddelerin yapısında demir vardır

Demir tozu–kükürt karışımı, demirin mıknatıstan etkilenme özelliğinden yararlanılarak ayrıştırılır.

ÖZ KÜTLE FARKI İLE AYRIŞTIRMA

Öz kütleleri farklı iki katı karışımı:

İki katının da çözünmediği bir sıvıya atılır. Katıların öz kütleleri farklı olduğundan ve sıvıda çözünmediğinden sıvı içerisinde farklı bölgelerde toplanırlar.

Özkütle maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Bu özellikten yararlanarak karışımları bileşenlerine ayırabiliriz. Örneğin, buğday ile samanı havaya savurduğumuzda rüzgar, öz kütlesi küçük olan samanı uzağa sürükler böylece buğday samandan ayrılmış olur. Öz kütle farkıyla Ayırma yöntemi, suda çözünmeyen katı maddelerden oluşan karışımların ayrılmasından kullanılabileceği gibi, birbiri içinde çözünmeyen sıvı maddelerin ayrılmasında da kullanılabilir. Farklı iki katı maddeden oluşan bir karışımı ayırmak için, bu karışımın üzerine bileşenlerle etkileşmeyen sıvı eklenir. Sıvının öz kütle değeri, bileşenlerin öz kütle değerleri arasında olmalıdır. Karışımı oluşturan maddeler öz kütlelerin göre tabakalar halinde sıralanır. Öz kütlesi sıvıdan büyük olan kabın altında, küçük olan ise kabın üst kısmında toplanır. Böylece karışımı oluşturan maddeler birbirinden ayrılır.

Kum ve naftalin karışımının ayrılması:

Karışım suya atılır. Kumun yoğunluğu sudan fazla olduğundan dibe çöker, naftalinin yoğunluğu sudan az olduğundan suyun üst kısmında kalır. Üstteki naftalin alınır. Geriye su–kum karışımı kalır, su süzülür. Böylece kum naftalinden ayrıştırılmış olur.

Öz kütleleri farklı ve birbiri içerisinde çözünmeyen iki sıvı, karışımı ayırma hunisi yardımıyla ayrıştırılabilir. Öz kütlesi büyük olan altta, küçük olan üstte bulunur.

Ayırma hunisi, alt kısmında musluk olan kılcal boruya sahip bir cam balondur.
Karbontetraklorür-Zeytin yağı–bakır sülfat karışımının ayrılması:
Karışım ayırma hunisine konur. Karışım, böyle bir kapta bir müddet dinlendirildiğinde karbontetraklorür en altta, zeytinyağı en üstte faz olarak bulunur.

Musluk açılarak karbontetraklorür bitinceye kadar alttaki behere aktarılır. Daha sonra bakır sülfat alınır. Zeytinyağı, ayırma hunisinde kalır. Böylece zeytinyağı–karbontetra klorür – bakır sülfat karışımı ayrıştırılmış olur.

SÜZME İLE AYIRMA

Katının sıvı içinde dağılması ile oluşan heterojen karışımları, bileşenlerine ayırmak için süzme yöntemi kullanılır. Bu yöntemde gözenekleri farklı büyüklüklerde olan süzgeçler kullanılır. Süzme yöntemini gerçekleştirmek için, kullanılan süzme aracının gözenek büyüklüğü süzülecek maddeye uygun olmalıdır. Uygulanan yöntemin tam olarak gerçekleşebilmesi için, kullanılan süzgecin gözenek büyüklüğü, ayrılacak katının tanelerinden küçük olmalıdır.

Süzme, gerek günlük yaşantımızda gerekse endüstride oldukça önemlidir.örneğin, çayı bardağa doldururken çay posasını ayırmak için süzgeç, haşlanmış makarnayı sudan ayırmak için kevgir, laboratuarda çeşitli katı maddeleri sıvılardan ayırmak için de farklı gözenek büyüklüğüne sahip süzgeç kağıtları kullanılır.

Yüzdürme

Suda çözünmeyen katı maddeleri ayırmak için süzme yönteminden başka yüzdürme yöntemi de kullanılır. Bu yöntemle yüzeyde kalan madde karışımdan kolaylıkla ayrılabilir.

Demir tozu ve plastik parçalarından oluşan karışım, suda yüzdürme yöntemiyle ayrılabilir. Plastik yüzer, demir batar. Demir ve naftalin, şeker ve naftalin karışımlarını ayırmak için de yüzdürme yöntemi kullanılır.

Ispanak, marul, maydanoz ve semizotunu çamurdan arındırmak için yıkarız. Sebzeler, yıkama sırasında suyun yüzeyinde kalır.

Yüzdürerek ayırma yönteminin temel koşulu, karışımdaki maddelerin yüzme veya batma özelliğinin olmasıdır.

Etiketler:etil alkol su karışımı nasıl ayrılır tuz ile su nasıl ayrılır kum ve su karışımını hangi yöntemle ayırırız alkol su karışımı nasıl ayrılır metil alkol-su ve tuz-su karışımları bileşenlere ayrılma tuzsuayırması metil alkol su ve tuz su karışımının bileşenlerine ayrılması için hangi yöntemler kullanılır tuzla suyun ayrılması Tuzlu su hangi fiziksel yöntemle ayrışır etanol bileşenleri su ile tuz nasıl ayrılır etil alkol-su ve tuz-su bileşenlerine ayrılması hangi yöntem kullanılır metin alkol karışımlarını bileşenlerinin ayrıması yöntemi METİL ALKOL SU VE TUZ SU KARIŞIMLARININ BİLEŞENLERİNE AYRILMASI alkol ile su nasıl ayrıştırılır etil alkol su ve tuz su karışımlarının bileşenlerine ayrılması kum etil alkol karışımını nasıl ayırırız kum etil alkol ve su karışımı hangi yöntemle ayrılır TUZLU SU HANGİ YÖNTEM İLE AYRIŞTIRILIR etil alkol suve tuz su karışımlarının bileşenlerine ayrılması

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir