Zımparalama İşlemi

Sponsorlu Bağlantılar
bilgi bir bu elde genel keskin mobilya renk veya yeni zi zorlu Zımparalama İşlemi Zımpara Kağıdı Numaraları ahşap zımparalama zımparalama işlemi zımpara kağıd..

Zımparalama İşlemleri

Zımparalama İşlemleri

Arş. Gör. M. Özgür KUŞCUOĞLU
Arş. Gör. S. Dündar SOFUOĞLU

Giriş
Zımpara; pürüzlü yüzeylerin düzeltilmesi için yapılan zımparalama işleminde kullanılan bir aşındırıcıdır. Diğer bir ifadeyle kesicidir.
Perdahlama işleminin bir safhası olan zımparalamanın amacı, rendeleme ve sistirelemeden sonra yüzeylerde kalabilecek girinti ve çıkıntıları düzeltmek ve yüzeyi parlatmaktır. Zımparalama, mobilya endüstrisinde yüzey işlemlerinin temel işlemleri olarak nitelendirilmektedir. Yüzey kalitesi ve görünüm tamamen zımparalama işlemi vasıtasıyla ağaç malzemenin doğal yapısı ve renk güzellikleri ortaya çıkarılabilmektedir(KURTOĞLU, A.,2000).
Levhalardaki zımparalamanın ana amacı levhalardaki kalınlık hatalarını gidermek ve üst yüzey işlemlerinden önce düzgün ve pürüzsüz bir yüzey elde etmektir. Bu yazıdaki amaç, zımparalama konusunda okuyucuya genel bir bilgi sunmaktır.

1- Zımpara Malzemeleri ve Kullanıldığı Yerler
Zımpara işleminin kalitesi, zımparanın sertliğine ve yapısına bağlıdır. Zımpara kağıdının veya taşının sertliği, taneciklerin bağlanma gücü ile değerlendirilir. Yapıştırıcı veya bağlayıcı gerecin özelliği, taneciğin kopmadan iş görmesini doğrudan etkiler. Bir süre kullanılan zımpara taşındaki tanecikler körelir. Eğer zımparalanan gerece uygun sertlikte bir zımpara kağıdı veya zımpara taşı ile çalışılıyorsa, zımparalanan malzeme ile tanecik arasındaki sürtünme ve basınç etkisi, taneciği kırar veya koparır. Tanecik kırılmışsa, keskin uçlu yeni kenarlar, zımparalanan gereci aşındırma işlemini sürdürürler. Tanecik kopmuşsa, altındaki yeni ve keskin uçlu tanecik, zımparalama işini sürdürür (ŞANIVAR, ZORLU,1999). Zımparayı oluşturan elemanlar Şekil 1’de gösterilmektedir.


Şekil 1: Zımparayı oluşturan elemanlar
(www.standox-tr.com/zimparalar).

Zımpara kağıtlarında kullanım yerlerine göre genelde çeşitli büyüklüklerde çakmak taşı, korund, ruby gibi taneler bulunmaktadır. Zımpara kağıdı numaraları Norton eleği denen bir elekten tanelerin geçirilmesi ve çaplarına göre sınıflandırılması ile gerçekleştirilmektedir. 25,1 mm2’lik bir yüzeye serilen tane sayısını ifade etmektedir. Zımpara numarası büyüdükçe, tane büyüklüğü küçülmektedir. Çizelge 1’de zımparalama türlerine göre zımparalama kağıdı numaraları verilmektedir (KURTOĞLU, A.,2000).
Ağaç malzeme endüstrisinde kullanılan zımpara taneleri genellikle kağıt ve bez üzerine yapıştırılmaktadır. El ile zımparalamada çakmak taşı, makine ile zımparalamada ise korund ve ruby kullanılmaktadır. Ruby, korunddan daha hafif olup, zımparalama işlemi sırasında daha az yanma eğilimi göstermektedir. Vernikli yüzeylerin zımparalanmasında ise silisyumkarbit zımpara taneleri kullanılmaktadır (KURTOĞLU, A.,2000).
Zımpara zemini malzemeleri çeşitli harflerle ifade edilmektedir. Aşağıdaki çizelgede (Çizelge 2) zımpara zemin malzemesi olarak kullanılan materyaller ile zımpara taşı türleri ve kullanım yeri arasındaki uygunluk görülmektedir. Taneciği taşıyan gereç, zımparanın kullanım amacına ve kullanma koşullarına uymalıdır. Elde kullanılacak zımparalarda esnek ve kolay kırılmayan kağıt ve bezler seçilir. Döner disklerde ve bant zımpara makinelerine takılan zımparalarda üstün dayanımlı kağıt ve bezler kullanılır (ŞANIVAR,ZORLU,1999).

Çizelge 1: Zımparalama türlerine göre zımpara kağıdı numaraları (KURTOĞLU, A.,2000’e göre REFA 1983).

ZIMPARALAMA TÜRÜ ZIMPARA KAĞIDI
NUMARASI
Kaba Zımparalama – Ön Temizleme 30
Bantlı veya diskli zımpara makinesi ile;
Kaba zımparalamada- 40
İnce zımparalamada- 60
Yumuşak odun ön zımparalamada 80
Yumuşak odun son zımparalamada 100
Sert odun ön zımparalamada- 160
Çok parlak yüzeyler için ince zımparalamada 220
Parke zımparalama 120’den itibaren
Vernik zımparalama 240-400
Silme macunu ile vernik zımparalama 600-1200
Zımparalama; küçük el makinelerinde kağıt zeminli zımpara ile, büyük zımpara makinelerinde ise kağıt veya bez zeminli bant zımparalar ile kullanılmaktadır.

2- Zımpara Türleri
Zımparaları, üretim ve kullanıma göre iki gruba ayırmak mümkündür (GÜRTEKİN, OĞUZ, 2002)

2.1- Üretime Göre: Zımparalar üretimde kullanılan malzemelerin özelliklerine göre üçe ayrılır:
– Bandın elde edildiği malzemeye göre: Ağaç işlerinde kullanılan zımparaların bantlarının yapımında daha çok kağıt tercih edilir.
– Üretimde kullanılan yapıştırıcı türüne göre: Üretimde zımparalamanın özelliklerine göre değişik yapıştırıcılar kullanılır. Örneğin, makine zımparalarındaki yapıştırıcılar ısıya daha dayanıklı; su zımparalarındaki yapıştırıcılar ise su ve benzeri sıvılardan etkilenmeyecek şekilde üretilirler.
– Zımparanın kesici taneciklerine göre : Kesici için kullanılan doğal ve yapay taşlar; renk, keskinlik, dayanıklılık ve sertlik gibi özellikler bakımından farklı yapıdadırlar. Zımparanın kullanım yerine göre bu özellikler dikkate alınır.

Çizelge 2: Zımpara zemin malzemesi için kullanılan materyaller (KURTOĞLU, A., 2000).

ZIMPARA ZEMİNİ
MALZEMESİ AĞIRLIK KULLANIM ARAÇLARI

A- Kağıdı 80 gr/m2 Kuru, elle zımparalamada
B- Kağıdı 81-105 gr/m2 Kuru, elle zımparalama, bantlı zımpara makinesi ile
C- Kağıdı 106-120 gr/m2 Yukarıdakiler ve ıslak zımparalama ve düşük
çaplı zımpara diskleri için
D- Kağıdı 127-160 gr/m2 Yukarıdakiler ve değişken bantlara sahip
makine zımparalama
E- Kağıdı 161-218 gr/m2 Büyük zımpara makinelerinde
J- Dokuma Bezi Pamuk, Orta Ağırlıkta Profil, kanal ve kenar zımparalamada
J- Esnek Bezi Pamuk, Orta Ağırlıkta Profil zımparalama, hava trommeli zımparalar
için çok esnek
X- (Bezi) Pamuk, Ağır Parke zımpara makinesi için
XS- (Bezi) Pamuk, Çok Ağır Çok büyük zımparalama makineleri için
I- Esnek Lif Yumuşak Profil zımparası için
I- Lif Bükülebilir Yonga levha zımparalama
X- Lif Ağır Kalite
KOMBİNASYON
Gövde + Lif – Silindirli ve geniş bant
Kağıt + Bez – Silindirli ve geniş bant
Sentetik Dokuma – Naylon içine çeşitli sertlik derecelerinde zımpara
taneciklerinin doğrudan yerleştirilmesi

2.2- Kullanıma Göre: Zımparalar kullanım durumlarına göre el zımparaları ve makine zımparaları olmak üzere sınıflandırılır.
– El zımparaları: Ağaç işlerinde elle zımparalama işlemi, işin bitirilmesi açısından önemlidir. Masif mobilya üretiminde girintili çıkıntılı yüzeylerde daha çok kullanılır. El zımparaları, makinede kullanılanlar kadar dayanıklı değildir. Zımparalamak için elle tutulacak büyüklükte kesilerek kullanılır.

Resim 1: Zımpara (Karbosan, Reis Makina – Makita Elektrikli el aletleri)
Düzgün yüzeylerde, daha fazla dayanması ve daha iyi zımparalaması için zımpara takozları kullanılır. Zımpara takozlarının altı mantar, kauçuk gibi esnek malzemelerle kaplanmıştır.
– Makine zımparaları: Ağaç işleri endüstrisinde değişik zımpara makineleri kullanılır. Firmalar bu makinelerde kullanılmak üzere zımparalar üretmektedirler. Bunlar değişik ölçü ve şekillerdedir.

a- Bant zımparalar: Bu zımparaların iki ucu birbirine yapıştırılmıştır. Kasnaklar üzerine takılarak kullanılır.Üzerlerinde kesme yönünü gösteren ok işaretleri bulunmaktadır.
Makineye takılırken bu işaretlere dikkat edilmelidir. Bu zımparalar tank zımpara makinelerinde, bant zımpara makinelerinde, kalibre zımpara makinelerinde kullanılmaktadır.


b
Resim 2: Zımparalar (Karbosan)
a- Rulo zımparalar
b- Bez ve bant zımparalar
b- Levha zımparalar: Bu zımparalar tabaka ya da rulo halinde üretilir. Dikdörtgen tabanlı titreşimli zımpara makinesinde ve benzeri makinelerde kullanılır. Makinenin ölçüsüne göre kesilerek makineye bağlanır. Ayrıca eğmeçli parçaların zımparalanmasında kullanılan silindir zımpara makinelerinin silindirleri üzerine de bu zımparalar bağlanabilmektedir.

c- Disk zımparalar: Dairesel olarak hazırlanmış olan zımparalardır. Doğrama işlerinde kullanılan disk zımpara makinelerine ve büyük disk zımpara makinelerine takılmak üzere hazırlanmıştır.

d- Fırça zımparalar: Bu zımparalar fırça şeklinde olup flanşlar arasına bağlanmaktadır. Daha çok seri üretimde profilli yüzeylerin zımparalanmasında kullanılırlar.

e- Profilli zımparalar: Özel olarak işin profiline uygun olarak hazırlanmış flanşa bağlanarak kullanılan zımparalardır.

3- Zımpara Makineleri
Parça ve tabla yüzeylerinin ciladan önceki perdah ve düzeltme işlemlerinde kullanılan zımparalama makineleri, gördükleri işler yönünden, değişik tip ve özelliklerde bulunurlar. Bu makinelerde kesici olarak değişik özelliklerde zımpara levhaları kullanılır.

a- Yatay Bant Zımpara Makinesi
Bant zımpara makinesi, adını makinenin üzerinde bulunan bant şeklindeki zımpara levhasından alır. Bant zımpara makinesi, genellikle geniş düzlem yüzeyli tablaların perdah edilmesinde kullanılır. Makine genel olarak; tabla, kasnaklar, baskı takozu ve üst tabladan oluşur. Bant zımpara makinesi, küçük işletmelerde üzerlerine kaplama yapıştırılmış geniş yüzeyli tablaların, boya-vernik öncesi perdah edilmesinde kullanılır. El becerisi isteyen bir makine olup, teorik açıdan düzgün ve hassas bir yüzey elde etmek mümkün değildir. Bu nedenle, yonga levhaların kalibrasyonu (Hassas kalınlık çıkarma) ve seri perdah işlemleri için uygun değildir (İLHAN, BURDURLU, BAYKAN,1990).
Bant zımpara makinesinde zımpara yaparken, her zaman, parçanın veya tablanın lif yönü, zımpara bandının dönüş yönüne gelecek şekilde yerleştirme yapılmalıdır. Aksi taktirde, yüzeyde, liflere ters yönde zımparalamadan doğan yüzey bozuklukları ve ince çizgiler görülür.
Bu makinelerde, zımpara bandının dönüş hareketi tablaya paralel olup, hareket esas ve doğrudan motora bağlı sabit kasnak ile gerdirme düzenli hareketle kasnak ile sağlanmaktadır. Sabit kasnağın kapağı açılmak suretiyle diskli zımpara olarak da kullanılabilmektedir.

b- Titreşimli Dikey Bant Zımpara Makinesi
Dikey bant zımpara makinesi, bant zımpara makinesi gibi, biri dönü hareketini motordan alan sabit kasnak ve diğeri zımparanın gerdirme düzenini sağlayacak şekilde sağa-sola hareketli kasnak olmak üzere iki kasnaktan meydana gelmektedir. Zımpara bandının etkin kullanımı için, bant aşağı yukarı salınımlıdır. Dayama tablası eğimlendirilebilir. (İLHAN, BURDURLU, BAYKAN,1990).
Titreşimli dikey bant zımpara makinesi; pahlı kenarlar, kaplama levhalı tablaların kenarları ve çekmece yanları gibi her türlü kenar zımparalama işlerinde kullanılmaktadır. Çoğu titreşimli dikey bantlı zımpara makineleri elle beslemelidir.

c- Çift Taraflı Dikey Kenar Bant Zımpara Makinesi
Çekmece gibi kutu niteliği taşıyan malzemelerin çift taraflı zımparalanmasında, çift taraflı kenar zımpara makineleri kullanılır.

d- Silindirik Parça Zımparalama Makinesi
Tam yuvarlak ve eş merkezli olmayan konik parçaların zımparalanmasını sağlar. Makinede iki zımparalama silindiri kullanılarak, önce kaba, sonra ince zımparalama yapılabilir.
e- Yüzey ve Kenar Profil Zımpara Makineleri
Aynalı kapı, pencere panjurları, çerçeveler, sandalye iskeletleri gibi girintili çıkıntılı yüzeyler, montaj öncesi zımparalanmakla birlikte, montaj ve montaj sonrası meydana gelen yüzey bozuklukları nedeniyle, boya veya vernikten önce tekrar bir ince zımparalama gerektirmektedir. Bu amaçla, özel olarak bu tür işlerin seri şekilde zımparalanması için geliştirilmiş yüzey ve kenar profil zımpara makineleri kullanılmaktadır. Yüzey ve kenar profil zımpara makinelerinde, zımpara elemanı olarak, bir silindir üzerine takılmış çok sayıda zımpara yapraklarından oluşan zımpara fırçaları kullanılır. Zımpara fırçaları çok farklı biçimde yerleştirilebilir. Yüzey profil zımparalama makinelerinde, çok sayıda fırça yatay akslar üzerinde ve birbirine ters yönde, bu fırçaların bağlandığı ana mil ise dikey aks üzerinde dönmektedir. Bu şekilde çok yönlü zımparalama ile daha hassas bir yüzey elde edilebilmektedir (İLHAN, BURDURLU, BAYKAN,1990).

f- Silindirli Zımpara Makineleri (Kalibre-Kontakt Zımpara)
Daha önceki makineler ile yapılan işlemlerde ortaya çıkan işleme hatalarını azaltmak ve iş parçasının bir veya iki yüzeyinde pürüzsüz bir yüzey oluşturmak için bu makinelerden yararlanılabilmektedir. 0,2 cm.’den 20 cm. kalınlığa kadar değişen masif ağaç veya levha ürünleri düz yüzeylerinin zımparalanmasında kullanılabilir. Bu makineden çıkan elemanlar eşit kalınlıkta olurlar. Bu makinelerin ana elemanları; zımpara kağıdı sarılmış bir silindir ve parçanın bu silindire hareketini sağlayan itme mekanizmasıdır. Zımparalamayı gerçekleştiren zımpara levhasının silindirlerle gerdirilmesi ve zımparalamanın bu silindirlerle yapılması nedeniyle, bu makinelere silindirli zımparalama makineleri denilmektedir. Bir, iki ve çok silindirli olabilmekte,tek taraflı ve çift taraflı işlem yapan tipleri bulunmaktadır. Ana gövde dışında, makinenin ana elemanlarını zımparalama ünitesi, besleme elemanları ve baskı elemanları oluşturmaktadır (KURTOĞLU, A.1997).
g- El Zımpara Makinesi
Normal zımpara makineleriyle yapılması mümkün olmayan işler için el zımpara makineleri kullanılır. El zımpara makinelerinin; diskli, bantlı, ve titreşimli olmak üzere değişik tipleri vardır (AFYONLU, A.S.1997).

Zımparalama; küçük el makinelerinde kağıt zeminli zımpara ile, büyük zımpara makinelerinde ise, kağıt veya bez zeminli zımparalar ile kullanılmaktadır. Zımparalamada ölçülü ve yeknesak bir basınç uygulanmalıdır. Körelen zımpara kağıdının değiştirilmesi gerekmekte, yıpranmış zımpara kağıdını fazla basınçla kullanmak hatalı bulunmaktadır. Genellikle randımanın yükseltilmesi, zımpara kalitesi için ve buna bağlı olarak zımparalama işleminin ekonomisini, zımpara bandı, makine, malzeme ve makinenin kuralına uygun çalıştırılması birlikte etkilemektedir (KURTOĞLU, A.,2000)

KAYNAKLAR:
1- AFYONLU, A.S.,(1997): Ağaç İşleri Takım ve Makine Bilgisi, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları No: 2939, İstanbul
2- GÜRTEKİN, A., OĞUZ, M.,: (2002): Mobilya ve Dekorasyon Gereç Bilgisi, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları No:3698 , İstanbul
3- İLHAN, R., BURDURLU, E., BAYKAN, İ.,(1990): Ağaç İşlerinde Kesme Teorisi ve Mobilya Endüstrisi Makineleri, Bizim Büro Basımevi, Ankara
4- KURTOĞLU, A.,(2000) Ağaç Malzeme Yüzey İşlemleri 1.Cilt: Genel Bilgiler, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü, Fakülte Yayın No: 463, İstanbul
5- KURTOĞLU,A.,(1997): Mobilya Endüstrisi Lisans Ders Notları, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü, İstanbul
6- ŞANIVAR, N., ZORLU, İ.,:(1999) Ağaç İşleri Gereç Bilgisi, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları No: 812, İstanbul
7- AbrasiveSales.com Home Page for Coated and Bonded Abrasives includng abrasive belts, abrasive discs, sandpaper and abrasive cloth specialty products (Aralık 2003)
8- Karbosan (Aralık 2003)
9- http://www.standox-tr.com/zimparalar (Aralık 2003)
10- Reis Makina – Makita Elektrikli el aletleri (Aralık 2003)

Yazar : Arş. Gör. M. Özgür KUŞCUOĞLU-Arş. Gör. S. Dündar SOFUOĞLU

Etiketler:ahşap zımparalama zımparalama işlemi zımpara kağıdı numaraları parke zımparalama ağaç zımparası sahıbınden 2 el bantlı zımpara makinesi parke zimparalama agaç zımpara nasıl ahşap zımpara makinaları zimpara makinesi nasil kullanilir zımpara numaraları mobilya zımparası zımpara makinası nerde kullanılır fırça şeklinde zımpara ikinci el yuvarlak zımpara makinaları bantlı zımpara makinası kullanım alanları zımpara makinası nasıl çalışır 120 lik agaç biçme makinası talimatı zımpara taş motoru kasnak kapı yüzeyi profil zımparası

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir